Australia ogranicza AI w szkołach. Czym jest cyfrowy detoks

Co dokładnie uzgodnili ministrowie

Najważniejsza zmiana to ograniczenie generatywnej AI na dwóch poziomach. W szkołach podstawowych ma dotyczyć jej użycia na lekcjach, a w szkołach średnich samych sprawdzianów i ocen. Komunikat ministerstwa używa słowa „restrict”, czyli ograniczyć, natomiast dziennik The Australian pisze o blokowaniu dostępu uczniów.

Ministrowie zgodzili się też ustalić albo rozważyć limity czasu przed ekranem w szkołach w całym kraju. Sformułowanie zostawia stanom swobodę, a część z nich wprowadziła już takie limity. Agencja AAP podaje, że niektóre stany trzeba jeszcze przekonać do ostrzejszych ograniczeń.

Dlaczego rząd Australii hamuje AI w klasach

Rząd opiera się na dwóch argumentach. Pierwszy to związek między czasem w sieci a słabszymi wynikami, drugi to ryzyko, które komunikat nazywa „cognitive stunting”, czyli zahamowaniem rozwoju poznawczego. To określenie polityczne, a ministerstwo samo pisze o części dowodów, a nie o przesądzonym wyniku badań.

Clare porównał to do kalkulatora, którego nie daje się dziecku, zanim nauczy się liczyć. Leslie Loble z University of Technology Sydney mówiła AAP, że podejście „wszystko albo nic” nie jest potrzebne, a umiejętności związane z AI należy wprowadzać stopniowo. Australijski minister zaznacza z kolei, że nie chodzi o całkowitą rezygnację z technologii w szkole.

Harmonogram i niewiadome

Z komunikatu wynika kilka konkretów, ale nie ma w nim daty wejścia zmian w życie.

• 2 listopada 2026 roku - spotkanie ministrów edukacji i przyjęcie pakietu.
• 5 listopada 2026 roku - ogłoszenie decyzji przez Jasona Clare'a.
• 2027 rok - zespół Australian Schools Digital Detox Taskforce ma trzykrotnie przedstawić wnioski, podaje AAP.
• Bez daty - początek ograniczeń AI w szkołach i sposób ich egzekwowania.
• Bez odpowiedzi - czy ograniczenia obejmą narzędzia używane przez nauczycieli oraz prace domowe.

Co decyzja Australii mówi polskim szkołom

Nie znaleźliśmy podobnej decyzji na poziomie krajowym w Polsce, a australijskie ustalenia nie mają tu mocy. Dane pokazują jednak ten sam problem. W badaniu PISA 2025 polscy uczniowie korzystali z czatbotów do nauki częściej niż średnio w OECD, a tylko 25,6 proc. deklarowało, że na lekcjach nikt nie rozprasza się urządzeniami.

PISA nie potwierdza prostej tezy, że AI szkodzi. OECD opisuje zależność, a nie przyczynę, i uczniowie używający AI raz w tygodniu do nauki wypadali podobnie jak niekorzystający. Dlatego w naszej ocenie sam zakaz mówi mniej niż rozróżnienie, do czego AI służy.

Dyrekcje mogą wykorzystać australijski podział już teraz, bo nie wymaga on zmiany prawa. Oddziela on wiek ucznia, sytuację oceniania i zwykłą pracę na lekcji.

• Ustalić osobne zasady dla klas młodszych i starszych.
• Zapisać w statucie lub regulaminie oceniania, kiedy AI jest niedozwolona przy pracach na ocenę.
• Ustalić z nauczycielami, które sprawdziany wracają na papier.
• Wyjaśnić rodzicom, co jest dozwolone w pracy domowej.

Jak Australia wpisuje się w szerszy trend

Decyzja idzie w przeciwnym kierunku niż presja dostawców. Google pozwala szkołom wyłączyć Gemini, ale dostęp do wyszukiwarki wiąże z jej funkcjami AI. Komisja Europejska planuje z kolei certyfikat umiejętności AI dla 15-latków. Australia nie odrzuca więc nauki o AI, tylko przesuwa moment, w którym uczeń korzysta z niej samodzielnie.