Kara za deepfake'i pornograficzne. Co zakłada projekt w Sejmie

Co zmienia projekt nowelizacji kodeksu karnego

Projekt złożyła grupa kilkudziesięciu posłów, głównie z klubu Koalicji Obywatelskiej, a wnioskodawców reprezentuje posłanka Monika Rosa. Zmiany dotyczą trzech przepisów kodeksu karnego, czyli art. 191a o rozpowszechnianiu intymnych wizerunków, art. 200a o tzw. groomingu, czyli uwodzeniu dzieci przez internet, oraz art. 202 o pornografii z udziałem małoletnich. Wspólny cel to objęcie prawem karnym treści syntetycznych, które dziś wypadają poza dotychczasowe przepisy albo budzą wątpliwości interpretacyjne.

Obecny art. 191a § 1 karze utrwalanie i rozpowszechnianie wizerunku nagiej osoby bez jej zgody. Według uzasadnienia i literatury prawniczej przepis nie obejmuje pewnie tzw. treści hybrydowych, w których twarz prawdziwej osoby nałożono na cudze lub wygenerowane ciało. Ciało na takim obrazie nie należy do pokrzywdzonej, więc sprawcy mogą unikać odpowiedzialności, mimo że krzywda jest taka sama jak przy prawdziwym zdjęciu.

• Art. 191a § 1a, rozpowszechnianie bez zgody nagiego lub seksualnego wizerunku wytworzonego lub przetworzonego cyfrowo, kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.
• Art. 202 § 4aa, wytwarzanie lub przetwarzanie przy użyciu technik cyfrowych treści pornograficznych mogących wywołać przekonanie o udziale małoletniego, kara od 3 miesięcy do 5 lat.
• Art. 202 § 6, objęcie przepisami o produkcji, rozpowszechnianiu i posiadaniu także materiałów syntetycznych, które wyglądają jak prawdziwe.
• Art. 202 § 4a, posiadanie i uzyskiwanie dostępu do pornografii z udziałem małoletniego z wyższą karą, od 6 miesięcy do 8 lat.
• Art. 200a § 3, karalność groomingu także wtedy, gdy po drugiej stronie nie ma dziecka, na przykład gdy sprawca pisze z dorosłym lub z fikcyjnym profilem.

Dlaczego posłowie chcą karać za deepfake'i

Uzasadnienie opiera się na dwóch zjawiskach. Pierwsze to masowe „rozbieranie” zdjęć kobiet i dziewcząt przez publicznie dostępne narzędzia AI. Autorzy przywołują sprawę polskiej nastolatki, której zdjęcia rówieśnicy cyfrowo rozebrali i udostępnili w drugiej połowie 2025 roku, a organy ścigania początkowo nie znalazły podstaw do wszczęcia postępowania. Wskazują też na przełom 2025 i 2026 roku, gdy według Center for Countering Digital Hate model Grok wygenerował seksualizowane obrazy dzieci w ponad 23 tys. przypadków.

Drugie zjawisko to syntetyczna pornografia dziecięca. Uzasadnienie cytuje raport Dyżurnet.pl, zespołu NASK przyjmującego zgłoszenia nielegalnych treści, według którego w 2025 roku liczba wytworzonych lub przetworzonych materiałów przedstawiających seksualne wykorzystanie małoletnich wzrosła o prawie 300 proc. Autorzy zwracają uwagę, że dzisiejsze narzędzia praktycznie uniemożliwiają odróżnienie takiego obrazu od prawdziwego, co spowalnia też identyfikację rzeczywistych ofiar.

Projekt powołuje się na dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1385 o zwalczaniu przemocy wobec kobiet, która nakazuje karać tworzenie i udostępnianie niekonsensualnych treści intymnych, także w postaci deepfake'ów. Definicję deepfake'a autorzy zaczerpnęli z AI Act, którego wdrażanie w Polsce rozpoczęła ustawa z 3 lipca 2026 roku o systemach sztucznej inteligencji.

Co krytykują Sąd Najwyższy, PG i radcowie prawni

Do druku 3268 dołączono trzy opinie. Prokurator Generalny (pismo z 20 października), Sąd Najwyższy (uwagi z 28 października przekazane 2 listopada) i Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Krajowej Rady Radców Prawnych (10 listopada) zgadzają się, że prawo karne nie nadąża za AI. Każda z instytucji zgłasza jednak poprawki, a SN rekomenduje skierowanie projektu do dalszych prac z ich uwzględnieniem.

Najwięcej zastrzeżeń dotyczy art. 191a § 1a. Sąd Najwyższy wskazuje, że przepis nie wymaga, by materiał sprawiał wrażenie autentycznego. Literalnie obejmie więc każde cyfrowe przerobienie wizerunku nagiej osoby, także prymitywny, czytelnie prześmiewczy fotomontaż polityka. Przy karze do 5 lat więzienia i braku w kodeksie karnym kontratypu satyry, czyli okoliczności wyłączającej przestępstwo, taki zakres wchodzi według SN w konflikt z wolnością wypowiedzi z art. 54 Konstytucji.

Prokurator Generalny zwraca uwagę na drugi problem. Sformułowanie „wizerunek osoby” można rozumieć jako wizerunek dowolnego człowieka, także nieistniejącego. Karalne stałoby się wtedy rozpowszechnianie w pełni syntetycznych postaci dorosłych, choć uzasadnienie zapowiada, że takie treści mają pozostać legalne. PG proponuje dopisać słowo „istniejącej”, a SN sformułowanie „wizerunek innej osoby” oraz wymóg, by materiał mógł wywołać przekonanie o autentyczności, zgodnie z definicją deepfake'a z art. 3 pkt 60 AI Act.

Pozostałe uwagi do projektu

Opinie wskazują też błędy legislacyjne. SN zauważa, że bez reguły kolizyjnej projektowane § 4aa i § 6 w art. 202 przewidują różne kary za podobne zachowania, co może zniweczyć zamiar autorów. Prokurator Generalny krytykuje redakcję przepisu o groomingu i niespójne określenia „do lat 15” oraz „poniżej 15 lat”, które nie są synonimami, bo pierwsze obejmuje także piętnastolatków.

Radcowie prawni zwracają uwagę na tryb ścigania. Przestępstwo z art. 191a § 1 jest ścigane na wniosek pokrzywdzonego, a projekt nie mówi jasno, czy ta zasada obejmie nowy § 1a. KIRP proponuje zapisać wprost, że wnioskowy tryb dotyczy obu przepisów. SN dodaje, że prace warto skoordynować z rządową transpozycją dyrektywy 2024/1385 i przyszłej dyrektywy o wykorzystywaniu seksualnym dzieci, aby nie nowelizować tych samych przepisów kilka razy.

Na jakim etapie jest projekt i co dalej

Stan prac według serwisu Sejmu na 14 listopada 2026 roku wygląda tak, jak w poniższej osi czasu. Termin pierwszego czytania nie został jeszcze wyznaczony. Po nim projekt trafi zwykle do komisji, w tym przypadku najpewniej do Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach, gdzie można wprowadzić poprawki zgłoszone w opiniach.

1. 7 października 2026 roku projekt wpływa do Sejmu.
2. 20 października 2026 roku opinię przedstawia Prokurator Generalny.
3. 2 listopada 2026 roku Pierwszy Prezes SN przekazuje uwagi Biura Studiów i Analiz SN.
4. 4 listopada 2026 roku marszałek kieruje projekt do pierwszego czytania na posiedzeniu plenarnym.
5. 10 listopada 2026 roku opinię przedstawia Krajowa Izba Radców Prawnych.
6. 14 czerwca 2027 roku mija termin transpozycji dyrektywy 2024/1385.

Co oznacza projekt dla ofiar, platform i twórców

Dla osób, których zdjęcia ktoś przerobił, projekt ma usunąć dzisiejszą lukę. Zamiast szukać ochrony w przepisach o dobrach osobistych, ochronie danych czy prawie autorskim, pokrzywdzona mogłaby złożyć zawiadomienie o konkretnym przestępstwie. Już dziś warto zabezpieczyć dowody, czyli zrzuty ekranu z adresem i datą, oraz zgłosić treść platformie, która na podstawie aktu o usługach cyfrowych (DSA) musi rozpatrywać zgłoszenia nielegalnych treści. Materiały z udziałem dzieci można zgłaszać do Dyżurnet.pl.

Dla twórców i mediów najważniejsze jest, czy w ustawie znajdzie się wymóg pozoru autentyczności. W naszej ocenie bez tej poprawki przepis byłby trudny do obrony, bo zrównuje realistyczny deepfake krzywdzący konkretną kobietę z rysunkiem satyrycznym. Kierunek zmian ma jednak szerokie poparcie instytucji, a dyrektywa i tak wymusi na Polsce karanie takich treści do połowy 2027 roku.

Projekt nie dotyczy samego tworzenia nagich deepfake'ów dorosłych na własny użytek. Karane ma być ich rozpowszechnianie, a samo wytwarzanie tylko wtedy, gdy materiał może przedstawiać małoletniego. Nie wiadomo też, czy rząd przygotuje własny projekt wdrażający dyrektywę 2024/1385 ani czy posłowie połączą prace. Tekst opisuje stan prawny i stan prac z 14 listopada 2026 roku i nie jest poradą prawną.