Pierwszy w Polsce wyrok za głos sklonowany przez AI

Co orzekł sąd w sprawie lektora

Sprawę prowadziła sędzia Sylwia Wit vel Wilk z Sądu Okręgowego w Warszawie. Jarosław Łukomski pozwał spółkę JFC Polska za reklamę przydomowych oczyszczalni ścieków, w której usłyszał głos bardzo podobny do własnego. Lektor twierdził, że niczego dla firmy nie nagrał, nie zgodził się na użycie głosu i nie dostał za nie wynagrodzenia.

Sąd przyznał mu 30 tys. zł zadośćuczynienia za krzywdę i 17 280 zł odszkodowania, łącznie 47 280 zł. Pozwana ma też opublikować przeprosiny i usunąć materiały z wygenerowanym głosem. Wyrok ogłoszono 13 listopada, choć wcześniej termin wyznaczono na 27 listopada. Orzeczenie nie jest prawomocne.

W ustnym uzasadnieniu sędzia wskazała, że głos z AI posłużył do przypisania powodowi wypowiedzi, których w rzeczywistości nie wygłosił. Według relacji Rzeczpospolitej sąd uznał za rozstrzygające, że słuchacz może wziąć taki przekaz za autentyczny. Jakość nagrania i liczba odbiorców nie miały znaczenia.

Jak przebiegał proces i co ustalił biegły

Spór trafił do sądu jesienią 2025 roku, po nieudanej próbie ugody. O pozwie informowała wtedy agencja lektorska Mikrofonika, która reprezentuje Łukomskiego. W sierpniu 2026 roku Rzeczpospolita podawała, że lektor domaga się przeprosin i 50 tys. zł zadośćuczynienia.

Najważniejszym dowodem była opinia biegłego z zakresu fonoskopii, czyli badania nagrań głosu. Biegły stwierdził, że głos w reklamie wygenerowała sztuczna inteligencja, czego strony nie kwestionowały, i że jest on łudząco podobny do głosu powoda. W czerwcu sąd zażądał uzupełnienia opinii. Pełnomocniczki pozwanej zarzucały biegłemu m.in. niewystarczający opis badania przeprowadzonego na 24 osobach.

JFC Polska zaprzecza, że celowo naruszyła prawa lektora. Prezes spółki Mirosław Majewski podkreślał, że reklama nie zawierała imienia, nazwiska ani wizerunku Łukomskiego, a firma proponowała polubowne zakończenie sporu. Spółka może jeszcze odwołać się do sądu apelacyjnego.

Dlaczego wyrok ma znaczenie dla ochrony głosu

Polskie prawo nie zawiera przepisu, który wprost chroni głos przed cyfrową imitacją. Prawnicy cytowani przez Prawo.pl wskazywali dwie drogi, czyli ochronę dóbr osobistych z kodeksu cywilnego oraz rozszerzenie ochrony wizerunku z art. 81 ustawy o prawie autorskim na tzw. wizerunek audialny. Dostępne relacje z ogłoszenia wyroku mówią o naruszeniu dóbr osobistych, ale nie wymieniają konkretnych przepisów.

Warszawski wyrok przypomina orzeczenie sądu w Berlinie z 20 sierpnia 2025 roku (sygn. 2 O 202/24). Niemiecki sąd uznał wtedy, że filmy na YouTube z głosem wygenerowanym na wzór aktora dubbingowego Manfreda Lehmanna naruszyły jego prawa osobiste, i przyznał po 2 tys. euro za każdy z dwóch filmów. W obu sprawach liczyło się to, czy odbiorcy kojarzą głos z konkretną osobą, a nie to, czy nagranie jest technicznie autentyczne.

W naszej ocenie najważniejszy jest sygnał dla rynku reklamy. Brak nazwiska i zdjęcia w spocie nie chronił firmy, skoro rozpoznawalny głos sugerował udział znanego lektora. Ten sam problem dotyczy aktorów, dziennikarzy radiowych i influencerów, których głos łatwo sklonować z publicznie dostępnych nagrań.

Co z tego wynika dla firm zamawiających reklamy

Generatory głosu, takie jak ElevenLabs czy narzędzia wbudowane w edytory wideo, pozwalają w kilka minut przygotować lektora do spotu. Wyrok pokazuje, że ryzyko prawne spada na firmę, która publikuje reklamę, nawet jeśli materiał przygotował podwykonawca. Poniższa lista nie zastępuje porady prawnej, ale porządkuje podstawowe zasady ostrożności.

• Nie zlecaj głosu „w stylu” konkretnego, rozpoznawalnego lektora, aktora lub dziennikarza bez jego pisemnej zgody i umowy licencyjnej.
• Sprawdź regulamin generatora głosu i warunki licencji komercyjnej. Zapisz, którego głosu z biblioteki użyto.
• Wymagaj od agencji lub podwykonawcy oświadczenia o źródle głosu i zgodzie jego właściciela.
• Przechowuj dokumentację produkcji spotu na wypadek sporu.
• Jeśli ktoś zgłasza, że rozpoznał swój głos, rozważ szybkie wstrzymanie emisji i rozmowę, zanim sprawa trafi do sądu.

Czego jeszcze nie wiadomo

Pisemne uzasadnienie wyroku nie zostało jeszcze opublikowane, więc nie wiadomo, na jakich przepisach sąd oparł rozstrzygnięcie i jak wyliczył odszkodowanie. Nie wiadomo też, czy JFC Polska złoży apelację ani jakiego narzędzia AI użyto do stworzenia głosu. Relacje nie podają, czy w sprawie zapadły ustalenia co do udziału firmy, która wyprodukowała reklamę.

Wyrok sądu pierwszej instancji nie jest precedensem wiążącym inne sądy. Może jednak stać się punktem odniesienia w kolejnych sporach o sklonowany głos, zwłaszcza że część krajów UE pracuje nad osobnymi przepisami. Dania przygotowuje ustawę chroniącą twarz i głos przed deepfake'ami, a premier Włoch zgłosiła swój głos jako znak towarowy w EUIPO. Tekst opisuje stan wiedzy z 13 listopada 2026 roku.