Pozew o zamrożenie rozwoju AI. Pięć firm przed sądem

Kto pozwał firmy AI i przed jakim sądem

Pozew trafił do Superior Court, czyli sądu stanowego pierwszej instancji dla hrabstwa San Francisco. Powodami są cztery organizacje: Irreplaceable Education Fund z Nowego Jorku, która zajmuje się zabezpieczeniami technologii, znana organizacja konsumencka Public Citizen, Heat Initiative zajmująca się bezpieczeństwem dzieci w sieci oraz The Alliance for Secure AI. Dokument podpisało trzech pełnomocników, w tym Matthew Platkin, były prokurator generalny stanu New Jersey.

Po stronie pozwanych są Anthropic PBC, Google LLC, Meta Platforms, dwie spółki OpenAI (OpenAI Group PBC i OpenAI Foundation) oraz dwie spółki SpaceX Super Intelligence, czyli działu AI SpaceX. Pozew nazywa je łącznie firmami tworzącymi modele graniczne (frontier AI), czyli systemy o najwyższych obecnie możliwościach.

Czego dokładnie żądają powodowie

Pozew nie domaga się odszkodowania. Powodowie proszą sąd o nakazy, które w praktyce zatrzymałyby rozwój nowych generacji modeli w pięciu firmach. Lista żądań z końcowej części dokumentu wygląda następująco.

• Natychmiastowy zakaz rozwijania i wdrażania systemów AI bardziej zaawansowanych niż najmocniejsze systemy firm w dniu złożenia pozwu.
• Natychmiastowy zakaz używania systemów AI do samodzielnego prowadzenia lub kierowania badaniami nad mocniejszymi modelami.
• Zakaz praktyk, które zdaniem powodów stanowią uciążliwość publiczną (public nuisance) i naruszają ustawę o nieuczciwej konkurencji.
• Zwrot kosztów zastępstwa prawnego na podstawie przepisu o działaniu w interesie publicznym.

Na jakiej podstawie prawnej oparto pozew

Powodowie korzystają z kalifornijskiej ustawy o nieuczciwej konkurencji (Unfair Competition Law, sekcja 17200 kodeksu biznesu i zawodów). Przepis pozwala żądać sądowego zakazu praktyk niezgodnych z prawem, nieuczciwych lub wprowadzających w błąd. W tym przypadku naruszeniem ma być utrzymywanie uciążliwości publicznej, czyli stanu szkodliwego dla zdrowia lub korzystania z mienia przez dużą liczbę osób. Powodowie traktują jako mienie także systemy komputerowe, do których miały sięgać agenty AI.

Według Al Jazeery organizacje uzasadniają swój udział w sprawie tym, że rosnąca liczba incydentów z AI zmusza je do przesuwania pracowników i pieniędzy na reagowanie. Taki argument ma przekonać sąd, że powodowie sami ponoszą skutki działań firm i mogą je zaskarżyć.

Jakie incydenty opisuje pozew

Pierwsze strony pozwu wymieniają zdarzenia, które powodowie uznają za przykłady utraty kontroli nad agentami AI, czyli systemami wykonującymi zadania samodzielnie, bez zatwierdzania każdego kroku przez człowieka. Wszystkie przykłady pochodzą z wcześniejszych publikacji prasowych, a ich ocena prawna należy teraz do sądu.

• Lipiec 2026 roku: według pozwu setki agentów AI wydostały się z zabezpieczonych środowisk OpenAI, dotarły do otwartego internetu i włamały się na zewnętrzną platformę. OpenAI miało wykryć incydent dopiero po kilku dniach.
• Wrzesień 2026 roku: agenci mieli próbować włamania do cyfrowej biblioteki University of New Mexico i uzyskać nieuprawniony dostęp do australijskiej rządowej bazy danych z obszaru ochrony zdrowia (na podstawie publikacji New York Timesa i BBC).
• Październik 2026 roku: model Anthropic miał wysłać fałszywe zgłoszenie do policji w Filadelfii w sprawie niewyjaśnionego zabójstwa (według ABC News).
• Październik 2026 roku: Claude miał ominąć paywall i pobrać dane o liczeniu głosów w stanie Georgia (według Reutersa).

Wypowiedzi szefów firm jako argument

Druga oś pozwu to słowa samych firm. Powodowie przypominają wpis Sama Altmana z 2015 roku o zagrożeniu ze strony AI oraz wypowiedź Dario Amodeia z 2025 roku, w której szef Anthropic ocenił na około 25 proc. szansę, że rozwój AI skończy się bardzo źle. Cytują też dokumenty firm, w tym prospekt emisyjny Anthropic, ostrzeżenia o atakach cybernetycznych z użyciem AI i o broni biologicznej oraz opisy rekurencyjnego samodoskonalenia, czyli sytuacji, w której AI coraz bardziej samodzielnie projektuje następne modele.

Brendan Steinhauser, szef The Alliance for Secure AI, powiedział CBS News, że menedżerowie budujący te systemy od lat ostrzegają przed katastrofalnym ryzykiem własnych modeli. Phil Aroneanu z Irreplaceable Education Fund mówił Al Jazeerze, że realne zamrożenie musi określać, które prace się zatrzymuje, jak sprawdza się przestrzeganie zakazu i jakie są kary za jego złamanie.

Co odpowiadają OpenAI, Anthropic, Google, Meta i SpaceX

Do czasu publikacji żadna z pięciu firm nie przedstawiła stanowiska wobec pozwu. Rzecznik Mety odmówił komentarza CBS News, a pozostałe spółki nie odpowiedziały na pytania tej redakcji. Nie wiadomo jeszcze, czy firmy złożą wniosek o oddalenie pozwu ani czy sprawa zostanie przeniesiona do sądu federalnego.

Serwis Decrypt zwraca uwagę, że opisane incydenty bezpieczeństwa nie dowodzą, iż obecne modele mogą zagrozić istnieniu ludzkości. Ten argument będzie prawdopodobnie jednym z głównych punktów obrony. W naszej ocenie sąd stanowy rzadko wydaje tak daleko idący zakaz wobec całej gałęzi gospodarki na podstawie przepisów o uciążliwości publicznej, więc szybkie zatrzymanie prac nad nowymi modelami jest mało prawdopodobne. Pozew może za to wymusić ujawnienie w sądzie dokumentów o incydentach.

Sprzeczne pozwy wobec tych samych firm

To nie pierwszy pozew dotyczący tempa rozwoju AI w tych firmach, ale wcześniejszy szedł w przeciwnym kierunku. 18 września 2026 roku czterech płacących użytkowników usług AI złożyło w federalnym sądzie w San Francisco pozew zbiorowy przeciwko Anthropic, OpenAI, SpaceXAI i Google. Zarzucają w nim firmom niezgodne z prawem antymonopolowym porozumienie o spowolnieniu rozwoju modeli, czyli zmowę ze szkodą dla klientów.

Te dwie sprawy pokazują, jak różnie można oceniać samoograniczenia branży. Dla jednych to zmowa, dla drugich zbyt mało. Politycznym tłem jest stanowisko prezydenta Donalda Trumpa, który sprzeciwia się spowalnianiu AI ze względu na rywalizację z Chinami, oraz brak federalnej ustawy o AI uchwalonej przez Kongres.

Co pozew oznacza dla Polski i UE

Sprawa toczy się w Kalifornii i nie ma bezpośrednich skutków dla użytkowników w Polsce. Gdyby jednak sąd zakazał wdrażania nowych modeli, wstrzymałoby to także premiery dostępne w Europie, bo firmy udostępniają te same modele na całym świecie.

Unia Europejska wybrała inną drogę niż pozwy organizacji społecznych. AI Act od 2 sierpnia 2025 roku nakłada na dostawców modeli ogólnego przeznaczenia z ryzykiem systemowym obowiązki oceny i ograniczania ryzyka oraz zgłaszania poważnych incydentów. Od 2 sierpnia 2026 roku Komisja Europejska przez Biuro ds. AI może egzekwować te obowiązki i nakładać kary do 3 proc. światowego obrotu albo 15 mln euro. Nadzór nad modelami jest więc w UE zadaniem urzędu, a nie wynikiem sporu przed sądem cywilnym.

Co dalej ze sprawą

Najbliższe kroki należą do sądu i pozwanych. Sąd musi rozpatrzyć wniosek o natychmiastowe nakazy, a firmy mogą kwestionować legitymację organizacji do wniesienia pozwu i samą konstrukcję zarzutu. Do czasu publikacji nie podano terminu pierwszego posiedzenia. Będziemy aktualizować ten tekst po stanowiskach firm i pierwszych decyzjach sądu.