Aktualności, narzędzia i prawo AIPolska · codziennie
Prawo

Porozumienie Białego Domu o AI i Super Intelligence Force

Sześć firm AI podpisało w Białym Domu dobrowolne porozumienie o bezpieczeństwie modeli. Znany jest już statut grupy zadaniowej Super Intelligence Force.

Długi stół konferencyjny w reprezentacyjnej sali z wysokimi oknami, na blacie wydrukowany dokument z kilkoma piórami, skórzane teczki, szklanki z wodą i otwarty laptop, a wokół puste krzesła
Ilustracja redakcyjna dailyAI

29 września 2026 roku prezydent Donald Trump i szefowie sześciu firm AI - Google, Anthropic, Meta, OpenAI, xAI i NVIDIA - podpisali w Białym Domu porozumienie o bezpieczeństwie najbardziej zaawansowanych modeli. Firmy zobowiązały się do czterech warstw kontroli, od wewnętrznego monitoringu po komitet rady nadzorczej. Dokument jest dobrowolny i nie przewiduje kar. 4 października Trump powołał grupę zadaniową Super Intelligence Force, którą kieruje dyrektor wywiadu narodowego Jay Clayton. 6 października Semafor ujawnił list senatorów Elizabeth Warren i Richarda Blumenthala, którzy żądają od administracji szczegółów rządowych testów modeli przed premierą. Tego samego dnia Politico opublikowało statut SIF: grupa ma 120 dni na raport o zagrożeniach AI dla swobód obywatelskich, cyberbezpieczeństwa i infrastruktury krytycznej.

Co zawiera porozumienie w sprawie superinteligencji

Porozumienie opisuje cztery warstwy kontroli, które firmy rozwijające modele z czołówki (frontier models) mają wprowadzić dobrowolnie. Pierwsza to wewnętrzne mechanizmy monitorujące możliwości modeli w obszarach takich jak cyberbezpieczeństwo, bezpieczeństwo biologiczne i zagrożenia chemiczne. Te same mechanizmy mają wykrywać sytuacje, w których model uzyskuje dostęp do systemów technicznych w nieprzewidziany sposób.

Kolejne warstwy dotyczą organizacji. Za kontrole ma odpowiadać wyodrębniony zespół wewnętrzny, ich skuteczność mają sprawdzać niezależni audytorzy zewnętrzni, a raporty obu stron ma otrzymywać niezależny komitet rady nadzorczej, który zleca poprawki. Firmy zapowiedziały też regularne spotkania, na których mają ustalać wspólne standardy i dobre praktyki.

  • Warstwa 1 - wewnętrzny monitoring możliwości i zgodności modeli z założeniami (alignment).
  • Warstwa 2 - wyodrębniony zespół, który pilnuje działania kontroli i usuwania problemów.
  • Warstwa 3 - niezależni audytorzy zewnętrzni oceniający, czy monitoring i wykrywanie działają.
  • Warstwa 4 - niezależny komitet rady nadzorczej, który otrzymuje raporty i nakazuje poprawki.

Kto podpisał, a kogo zabrakło

Pod dokumentem podpisali się prezydent Trump, prezes Google Sundar Pichai, prezes Anthropic Dario Amodei, prezes Meta Mark Zuckerberg, prezes OpenAI Greg Brockman, Elon Musk jako szef xAI oraz prezes NVIDIA Jensen Huang. Porozumienie ogłoszono po lunchu w Białym Domu. Fortune zwraca uwagę, że wśród sygnatariuszy nie ma Microsoftu ani Amazona, choć obie firmy rozwijają własne modele i są głównymi dostawcami chmury dla branży.

Wiceprezydent JD Vance tłumaczył, że administracja nie chce tworzyć osobnego regulatora AI na wzór agencji nadzorujących leki czy lotnictwo. Według Nextgov uznał, że do egzekwowania prawa wystarczą obecne uprawnienia Federalnej Komisji Handlu (FTC) i Departamentu Sprawiedliwości. Sam Trump określił dokument jako moralnie wiążący i porównał go do konstytucji.

Czego w dokumencie brakuje

Najczęściej powtarzany zarzut dotyczy braku konsekwencji. Porozumienie nie przewiduje kar za niedotrzymanie zobowiązań, nie wskazuje urzędu, który sprawdzałby ich realizację, i nie nakłada obowiązku zgłaszania incydentów. Firmy same wybierają audytorów, a dokument nie określa, czy wyniki audytów mają być publiczne.

Brakuje też terminów. Forbes odnotowuje, że tekst dopuszcza przyszłe przeniesienie zobowiązań do ustawy albo przepisów wykonawczych, ale nie podaje harmonogramu. W naszej ocenie porozumienie jest przede wszystkim deklaracją polityczną. Jego realną wagę pokażą dopiero ewentualne raporty audytorów i to, czy firmy ujawnią incydenty bez zewnętrznego przymusu.

Senatorowie pytają o niejawne testy modeli

Porozumienie zbiegło się z rosnącą krytyką Demokratów. 28 września senatorowie Richard Blumenthal i Elizabeth Warren wysłali list do sekretarza skarbu Scotta Bessenta. Przypomnieli w nim, że w czerwcu 2026 roku prezydent podpisał rozporządzenie wykonawcze o niejawnym procesie testów porównawczych (benchmarking) i rządowym punkcie wymiany informacji o cyberbezpieczeństwie AI, współprowadzonym przez Departament Skarbu. Według senatorów udział w programie stał się dobrowolny po interwencjach Marka Zuckerberga i jego sojuszników, a administracja nie ujawniła kryteriów testów ani listy zgłoszonych modeli.

W liście senatorowie powołują się na incydenty z agentami OpenAI, w tym lipcowe włamanie do Hugging Face i próby pobierania danych ze stron rządowych USA i Australii. Pytają, czy rządowe testy w ogóle obejmują takie scenariusze. Drugi list, opisany 6 października przez Semafor, dotyczy już samego porozumienia i roli Zuckerberga w jego przygotowaniu. Senatorowie chcą wiedzieć, czy administracja konsultowała dokument z niezależnymi ekspertami spoza branży, i oczekują odpowiedzi na pięć pytań do 19 października.

Biały Dom nie odniósł się publicznie do listów. Firmy podpisujące porozumienie przedstawiają je jako dowód, że branża traktuje ryzyka poważnie bez potrzeby nowych przepisów.

Super Intelligence Force, czyli nowa grupa zadaniowa

Pięć dni po podpisaniu porozumienia, w niedzielę 4 października 2026 roku, Trump ogłosił na platformie Truth Social powołanie Super Intelligence Force (SIF). Grupa zadaniowa ma koordynować działania rządu federalnego tak, aby Stany Zjednoczone utrzymały prowadzenie w rozwoju superinteligencji, a jednocześnie chronić interesy obywateli. Według ABC News i CBS News zespół ma prowadzić rozmowy z konsumentami, organizacjami społecznymi i religijnymi, dostawcami infrastruktury oraz firmami AI.

Przewodniczącym został dyrektor wywiadu narodowego Jay Clayton. Wiceprzewodniczącymi są szef Federalnej Komisji Handlu (FTC) Andrew Ferguson, podsekretarz ds. badań i inżynierii w Pentagonie Emil Michael oraz dyrektor Biura Zarządzania Kadrami (OPM) Scott Kupor. Clayton powiedział dziennikowi The Wall Street Journal, że ryzyko pozostania w tyle jest wysokie, a pierwszeństwo ułatwi Stanom Zjednoczonym odpowiedź na zagrożenia ze strony rywali.

Według WSJ, na który powołuje się TechCrunch, statut grupy przewiduje przygotowanie w ciągu 120 dni raportu o zagrożeniach i szansach związanych z superinteligencją. SIF ma też planować odpowiedź na zagrożenia wykorzystujące AI i zapobiegać nadmiernej regulacji oraz przejmowaniu nadzoru przez branżę (regulatory capture). Francuski serwis ActuIA zwrócił uwagę, że do 5 października Biały Dom nie opublikował ani statutu, ani aktu powołującego grupę. Treść statutu ujawniło dzień później Politico, opisane niżej.

Co przewiduje statut Super Intelligence Force

6 października 2026 roku Politico opublikowało statut SIF, którego autentyczność potwierdziły redakcji trzy osoby wypowiadające się anonimowo. Dokument daje grupie szeroki mandat. Ma ona wskazać działania, które poprawią przygotowanie rządu i sektora prywatnego na zagrożenia związane z AI oraz zdolność reagowania na nie. Biały Dom nie opublikował statutu samodzielnie.

Najważniejszym produktem pracy grupy ma być raport o ryzykach i szansach, przygotowany w ciągu 120 dni. Według Politico obejmie on zagrożenia dla swobód obywatelskich, cyberbezpieczeństwo, standardy dla najbardziej zaawansowanych modeli oraz skutki ewentualnej nadmiernej regulacji. Statut wymienia też sektory, którym SIF ma się przyjrzeć szczególnie: usługi finansowe, energetykę, transport, rolnictwo, służby ratunkowe, bezpieczeństwo biologiczne i zaopatrzenie w wodę.

W pracach grupy mają uczestniczyć urzędnicy Agencji Bezpieczeństwa Narodowego (NSA), Departamentu Zdrowia (HHS), Pentagonu, Departamentu Sprawiedliwości, Departamentu Bezpieczeństwa Krajowego i FTC. Doradcami mają być była sekretarz stanu Condoleezza Rice oraz inwestor David Sacks, wcześniej doradca Białego Domu ds. AI. Szefowa personelu Białego Domu Susie Wiles może przedłużyć działanie SIF po 120 dniach albo przekazać jej zadania innemu urzędowi.

  • Termin - 120 dni na raport, z możliwością przedłużenia decyzją szefowej personelu Białego Domu.
  • Zakres raportu - swobody obywatelskie, cyberbezpieczeństwo, standardy dla zaawansowanych modeli, skutki nadmiernej regulacji.
  • Sektory - finanse, energetyka, transport, rolnictwo, służby ratunkowe, bezpieczeństwo biologiczne, woda.
  • Skład - przedstawiciele NSA, HHS, Pentagonu, Departamentu Sprawiedliwości, Departamentu Bezpieczeństwa Krajowego i FTC.
  • Niewiadome - budżet, liczba pracowników i ewentualne uprawnienia wobec firm, których statut w opisie Politico nie określa.

Szef FTC w grupie a śledztwo wobec firm AI

Udział Fergusona ma praktyczne znaczenie dla branży. Kierowana przez niego FTC prowadzi od lata postępowanie wobec OpenAI, Anthropic i organizacji METR w sprawie ryzyk AI dla konsumentów. W naszej ocenie połączenie roli urzędu egzekwującego prawo z zadaniem zapobiegania nadmiernej regulacji może rodzić pytania o niezależność FTC w tych sprawach. Tego samego dnia co porozumienie, 29 września, Trump podpisał też rozporządzenie wykonawcze nakazujące urzędom używać w dokumentach określenia super intelligence zamiast AI.

Porozumienie USA a AI Act w Unii Europejskiej

Dla polskich firm i użytkowników ważniejsze od amerykańskiej deklaracji są przepisy unijne. Te same modele, udostępniane w Polsce, podlegają AI Act, czyli rozporządzeniu UE 2024/1689. Dla modeli ogólnego przeznaczenia (general-purpose AI) obowiązki stosuje się od 2 sierpnia 2025 roku, a od 2 sierpnia 2026 roku Komisja Europejska może egzekwować je karami.

Najważniejsza różnica polega na tym, że w UE zgłaszanie poważnych incydentów i ocena ryzyka modeli o największych możliwościach są obowiązkiem prawnym, a nie dobrowolną deklaracją. Kodeks praktyk dla modeli ogólnego przeznaczenia, opublikowany przez Komisję w lipcu 2025 roku, pozostaje dobrowolny, ale ułatwia wykazanie zgodności. Meta w 2025 roku odmówiła jego podpisania.

  • Charakter - USA: dobrowolne zobowiązanie; UE: rozporządzenie obowiązujące wprost we wszystkich państwach członkowskich.
  • Zgłaszanie incydentów - USA: brak obowiązku; UE: obowiązek zgłaszania poważnych incydentów przez dostawców modeli z ryzykiem systemowym (art. 55).
  • Nadzór - USA: brak wskazanego organu; UE: Urząd ds. AI przy Komisji Europejskiej.
  • Sankcje - USA: brak; UE: do 15 mln euro albo 3 proc. światowego rocznego obrotu dla dostawców modeli ogólnego przeznaczenia (art. 101).
  • Audyt - USA: audytorzy wybierani przez firmy; UE: ocena modelu i testy kontradyktoryjne wymagane od dostawców modeli z ryzykiem systemowym.

Co to oznacza dla firm w Polsce

Porozumienie nie zmienia warunków korzystania z Gemini, Claude, ChatGPT, Llamy czy Groka w Polsce. Firmy wdrażające te modele nadal powinny opierać się na dokumentacji dostawców przygotowanej pod AI Act, umowach powierzenia danych i własnej ocenie ryzyka. Warto sprawdzić, czy dostawca publikuje karty systemowe modeli i jak informuje klientów o incydentach.

Amerykańska debata ma jednak znaczenie praktyczne. Jeśli raporty z audytów przewidzianych w porozumieniu zostaną opublikowane, będą dodatkowym źródłem wiedzy o ryzykach modeli używanych także w Europie. Niewiadome pozostają: kto będzie audytorem, kiedy powstaną wspólne standardy, czy administracja odpowie na pytania senatorów przed 19 października i co znajdzie się w raporcie Super Intelligence Force, który przy liczeniu 120 dni od 4 października powinien powstać do początku lutego 2027 roku.

Źródła i data sprawdzenia

  1. White House unveils 'super intelligence' executive order and industry accordNextgov/FCW, publikacja: 2026-09-29, sprawdzono: 2026-10-06
  2. AI's biggest players promise to police themselves at the White HouseFortune, publikacja: 2026-10-01, sprawdzono: 2026-10-06
  3. White House releases 'Accord' between billionaire AI execs: Here's what it saysForbes Australia, publikacja: 2026-09-30, sprawdzono: 2026-10-06
  4. Prominent tech CEOs sign voluntary White House AI safety accordSiliconANGLE, publikacja: 2026-09-30, sprawdzono: 2026-10-06
  5. Blumenthal & Warren Demand Answers from Trump Administration on AI OversightSenator Richard Blumenthal, publikacja: 2026-09-28, sprawdzono: 2026-10-06
  6. Democrats press White House on still-secret AI frameworkSemafor, publikacja: 2026-10-06, sprawdzono: 2026-10-06
  7. Trump unveils his new Super Intelligence ForceTechCrunch, publikacja: 2026-10-04, sprawdzono: 2026-10-06
  8. Trump announces formation of AI "Super Intelligence Force"CBS News, publikacja: 2026-10-04, sprawdzono: 2026-10-06
  9. President Donald Trump announces creation of 'Super Intelligence Force' AI task forceABC News, publikacja: 2026-10-04, sprawdzono: 2026-10-06
  10. Super Intelligence Force : quatre responsables, aucun acte publiéActuIA, publikacja: 2026-10-05, sprawdzono: 2026-10-06
  11. Read the charter for the White House's 'Super Intelligence Force'Politico (przedruk Yahoo News), publikacja: 2026-10-06, sprawdzono: 2026-10-07
  12. Rozporządzenie (UE) 2024/1689 w sprawie sztucznej inteligencjiEUR-Lex, publikacja: 2024-07-12, sprawdzono: 2026-10-06
Nota redakcyjna

Artykuł ma charakter informacyjny. Przy decyzjach prawnych, finansowych lub organizacyjnych warto zweryfikować wnioski w odniesieniu do konkretnej sytuacji.