AI daje przewagę tylko 8 proc. badanych firm. Co mówi badanie Tieto

Co pokazało badanie Tieto

SW Research zapytał firmy podejmujące działania w obszarze AI o uzyskane korzyści. Najwięcej wskazań dostały zmiany w codziennej pracy, a najmniej zmiana pozycji rynkowej. Wskazania sumują się do ok. 128 proc., więc respondenci mogli najpewniej wybrać więcej niż jedną odpowiedź.

Na pytanie o przyszłość odpowiadali wszyscy respondenci. 48 proc. zgadza się, że wdrożenie AI w ciągu 2-3 lat będzie kluczowe dla utrzymania pozycji w branży, a 46 proc. zajmuje stanowisko neutralne. Firmy spodziewają się więc po AI znacznie więcej, niż dziś widzą w wynikach.

• 39 proc. wskazuje krótszy czas realizacji procesów.
• 23 proc. wskazuje lepszą jakość produktów lub usług.
• 20 proc. wskazuje trafniejsze prognozy i decyzje.
• Blisko 19 proc. wskazuje niższe koszty operacyjne.
• Blisko 19 proc. wskazuje wzrost przychodów.
• Nieco ponad 8 proc. wskazuje przewagę konkurencyjną.

Dlaczego 8 proc. nie opisuje wszystkich polskich firm

Badanie telefoniczne przeprowadzono od 27 sierpnia do 7 września 2026 roku wśród 100 przedstawicieli firm zatrudniających co najmniej 50 osób. Połowę próby (51 proc.) stanowiły firmy z 50-249 pracownikami, a 49 proc. firmy z co najmniej 250 pracownikami. Wyniki to deklaracje członków zarządów, menedżerów i ekspertów, a nie pomiar wyników finansowych.

Liczba 8 proc. dotyczy tylko firm działających w obszarze AI, czyli grupy mniejszej lub równej 100. W praktyce mówimy więc o mniej niż dziesięciu firmach. Dostępne omówienia nie podają, ile firm liczy ta grupa, więc dokładnej liczby nie da się ustalić.

Dla orientacji policzyliśmy margines błędu, jaki miałaby prosta próba losowa licząca 100 firm. Przy 39 proc. wynosi on ok. 10 punktów procentowych w każdą stronę, a przy 8 proc. ok. 5 punktów. Faktyczna podstawa jest mniejsza, a sposobu doboru próby nie znamy, więc te wartości trzeba traktować jako dolne oszacowanie niepewności.

Próby nie da się też przyłożyć wprost do danych Eurostatu. Według nich w 2025 roku AI używało 8,36 proc. polskich firm z co najmniej 10 pracownikami, ale 14,77 proc. średnich i 45,81 proc. dużych. Podobieństwo liczb 8 i 8,36 jest przypadkowe, bo pierwsza opisuje efekt w wąskiej grupie, a druga skalę użycia w całej gospodarce.

Gdzie kończy się oszczędność czasu, a zaczyna przewaga

Część odpowiedzi tłumaczy poziom integracji. W 39 proc. firm działających w AI technologia wspiera wybrane procesy bez pełnej integracji, w 34 proc. działa jako narzędzie uzupełniające poza głównymi procesami, a pełne powiązanie z kluczowymi procesami deklaruje 15 proc. Relacje nie wyjaśniają pozostałych 12 proc.

W naszej ocenie to najciekawszy wynik badania. Szybszy proces w jednym dziale jest łatwy do zauważenia, ale konkurent może kupić to samo narzędzie. Przewaga wymaga czegoś, czego inni nie skopiują od ręki, na przykład własnych danych albo przebudowanego sposobu obsługi klienta.

Podobnie widzi to Paweł Wróblewski z Tieto. Jego zdaniem „sama technologia nie może być źródłem trwałej przewagi konkurencyjnej”, a o efekcie decydują wybór procesów, przygotowanie danych, integracja z systemami i przeprojektowanie pracy ludzi. To opinia przedstawiciela firmy, która sprzedaje usługi IT, więc wniosek o potrzebie głębszej integracji jest zarazem jej argumentem handlowym.

Jak policzyć efekt AI we własnej firmie

Wynik Tieto dobrze pasuje do wcześniejszych raportów, według których polskie firmy rzadko mierzą zwrot z AI. Przed kolejnym budżetem warto więc oddzielić zaoszczędzony czas od pieniędzy, które da się wykazać w wyniku. Poniższa lista to nasza propozycja, a nie element badania.

1. Wybierz jeden proces i przed wdrożeniem zmierz czas, koszt obsługi oraz liczbę błędów.
2. Po wdrożeniu sprawdź, co stało się z odzyskanym czasem. Jeśli zespół nie obsługuje więcej spraw, oszczędność nie trafi do wyniku.
3. Policz pełny koszt, razem z licencjami, integracją, nadzorem i poprawianiem błędów.
4. Zapytaj, czy efekt zauważy klient, na przykład w krótszym czasie odpowiedzi albo lepszej cenie.
5. Zamknij pilotaż, który po ustalonym czasie nie ma mierzalnego wyniku.

Czego nie wiadomo o tym badaniu

Opieramy się na omówieniach w Magazynie MANAGER+ i na portalu Telix oraz w serwisie S.O.S. dla gospodarki. Nie dotarliśmy do pełnego raportu, więc nie znamy dokładnej treści pytań, liczebności grupy działającej w AI ani sposobu doboru firm. Relacje nie podają też podziału na branże.

Sformułowanie o przewadze zależy od oceny respondenta. Firma może zyskać przewagę i jej nie zauważyć albo uznać za przewagę coś, co konkurenci mają od dawna. Dlatego wynik pokazuje przede wszystkim, jak menedżerowie oceniają efekty AI, a nie jak zmienia się rynek.