AI w polskich firmach. Tylko 11,5 proc. mierzy zwrot z inwestycji

Co pokazuje raport „AI: czas na zwrot”

Raport opisuje rozdźwięk między korzystaniem z AI przez pracowników a zmianą sposobu działania firmy. Z narzędzi generatywnej AI korzysta 94,1 proc. badanych, a 51,1 proc. robi to codziennie lub częściej. Jednocześnie 22,5 proc. firm nie rozpoczęło wdrożenia, 17,1 proc. prowadzi pilotaże, a 20,3 proc. udostępniło narzędzia wybranym zespołom.

Wdrożenie strategiczne, w którym AI jest połączona z procesami całej organizacji, ma 16,4 proc. firm. Iwona Szylar, dyrektor generalna Microsoft w Polsce, oceniła w materiałach do raportu, że polskie firmy z nielicznymi wyjątkami są na etapie wdrażania narzędzi, a nie zmiany modelu operacyjnego.

Wyniki raportu opisały 15 i 16 października 2026 roku m.in. Computerworld i ITwiz. Microsoft nie opublikował pełnego raportu na stronie dostępnej bez rejestracji, dlatego dane przytaczamy za tymi relacjami, w których liczby są ze sobą zgodne.

Kto wziął udział w badaniu

BGR Quantic przeprowadził badanie metodą CAWI, czyli ankiety internetowej, od 4 do 30 maja 2026 roku. Zebrano 1126 pełnych odpowiedzi od osób decydujących o technologii i AI w firmach zatrudniających co najmniej 100 pracowników w Polsce.

Badanie nie obejmuje więc mikrofirm ani większości małych przedsiębiorstw. Autorzy porównują część wyników z globalnym raportem Microsoft Work Trend Index, choć oba badania mają inną metodologię.

Pięć stref gotowości polskich firm

Autorzy zestawili dwa wskaźniki, czyli gotowość pracowników i gotowość organizacji. Na tej podstawie podzielili firmy na pięć grup. Korelacja obu wskaźników wyniosła 0,29, co oznacza, że umiejętności ludzi i przygotowanie firmy często rozwijają się niezależnie.

• 42,3 proc. - organizacje na drodze do dojrzałości,
• 19,5 proc. - niewykorzystany potencjał pracowników,
• 18,2 proc. - niska gotowość zarówno ludzi, jak i organizacji,
• 10,3 proc. - najwyższa gotowość do skalowania AI,
• 9,7 proc. - pracownicy gotowi, ale zablokowani przez warunki w firmie.

Zarząd ważniejszy niż budżet i strategia

Najwyraźniejsza różnica między liderami a resztą dotyczy przywództwa. W najdojrzalszej grupie widoczne wsparcie zarządu deklaruje 75 proc. firm, w najmniej dojrzałej 24,4 proc. Budżety na AI rosną odpowiednio w 50 proc. i 37,1 proc. firm, a formalny pomiar zwrotu prowadzi 16,4 proc. i 5,9 proc. organizacji.

Pisemna strategia AI okazała się słabym wyróżnikiem. Ma ją 14,7 proc. firm z najwyższej grupy i 16,1 proc. z najniższej. Wielkość firmy też nie przesądza o wyniku, bo do czołówki trafiło 11,7 proc. firm zatrudniających 100-249 osób i 9,2 proc. firm zatrudniających 1001-5000 osób.

Na poziomie globalnym Work Trend Index zalicza do najdojrzalszej grupy 16 proc. organizacji. Według autorów polskiej edycji tempo korzystania z generatywnej AI jest w Polsce zbliżone do niemieckiego, ale skalowanie przebiega wolniej.

Dlaczego firmy nie widzą zwrotu z AI

Raport pokazuje lukę pomiarową. Zwrot z inwestycji w AI formalnie mierzy 11,5 proc. firm, a 57,3 proc. nie mierzy go albo nie ma odpowiedniej metodologii. Trudności z pomiarem zgłasza około 38 proc. badanych, częściej firmy, które już wdrażają AI (40,5 proc.), niż te, które jeszcze tego nie robią (34,8 proc.).

Tylko 4 firmy z całej próby spełniły wszystkie sześć warunków dojrzałości przyjętych przez autorów, łącznie z pomiarem zwrotu przez wskaźniki KPI. Pięć pierwszych warunków, w tym strategię z budżetem i wskaźnikami, spełnia 2,8 proc. organizacji.

Karol Tajduś, Chief AI Officer w Banku Pekao, zwraca uwagę, że miarę sukcesu trzeba ustalić na początku projektu, a nie po wdrożeniu. Według niego zespół powinien wcześniej odpowiedzieć, kto jest właścicielem procesu, co ma się poprawić, skąd pochodzą dane i co się dzieje, gdy model się pomyli.

Bariery, dane i agenci AI

Wśród barier najczęściej wskazywano brak kompetencji i szkoleń (43 proc.), obawy o ochronę danych (42,2 proc.), koszty licencji (40,8 proc.), brak zaufania do wyników (36,7 proc.) i bezpieczeństwo agentów AI (35,1 proc.). Dla 71,4 proc. badanych ważna albo krytyczna jest gwarancja, że dane firmy nie posłużą do trenowania modeli.

Agenci AI są w polskich firmach wciąż na wczesnym etapie. Regularnie buduje systemy wieloagentowe 7,9 proc. badanych, 16,6 proc. korzysta z gotowych agentów, a 19,3 proc. eksperymentuje. Pozostałe 56,1 proc. nie używa agentów albo nie wie, czym są.

Pracownicy podchodzą do wyników ostrożnie. 73,1 proc. traktuje odpowiedź AI jako punkt wyjścia, a 40,6 proc. celowo wykonuje część zadań bez AI, żeby nie stracić umiejętności. Wysoko kompetencje swojego zespołu ocenia 29 proc. badanych, a nisko 33,5 proc.

Ograniczenia badania

Raport zamówił Microsoft, który sprzedaje narzędzia AI dla firm, więc część wniosków dotyczących inwestycji w kompetencje i wdrożenia warto czytać z tą świadomością. Dane pochodzą z deklaracji respondentów, a nie z pomiaru wyników finansowych firm.

Badanie nie objęło firm zatrudniających mniej niż 100 osób, które stanowią większość polskich przedsiębiorstw. Różnica w oszczędności czasu między osobami delegującymi całe zadania do AI a pozostałymi (29 proc. wobec 24,5 proc. odzyskujących co najmniej 6 godzin tygodniowo) mieści się według autorów w granicy błędu.

Co polska firma może zrobić teraz

W naszej ocenie najważniejszy wniosek z raportu dotyczy kolejności działań. Firmy kupują licencje i szkolą ludzi, ale rzadko ustalają, jaki wynik biznesowy ma poprawić AI. Bez tego nie da się potem wykazać zwrotu ani zdecydować, które wdrożenie rozszerzyć.

1. Przed pilotażem zapisz jeden mierzalny cel, np. czas obsługi zgłoszenia, liczbę błędów albo koszt procesu, i zmierz wartość wyjściową.
2. Wyznacz właściciela procesu po stronie biznesu, a nie tylko działu IT, i włącz zarząd w przegląd wyników.
3. Sprawdź w umowie z dostawcą, czy dane firmy nie trafiają do trenowania modeli. To warunek dla większości badanych.
4. Ustal w zespołach standard jakości pracy z AI. Regularnie rozmawia o nim tylko 35,1 proc. zespołów.
5. Zanim wdrożysz agentów AI, określ ich uprawnienia i sposób kontroli działań.