AI nie podniosła jeszcze produktywności. Dane Banku Australii

Co Sarah Hunter powiedziała o AI i produktywności

Hunter wystąpiła na konferencji UBS Australasia z przemówieniem o tym, co dzieje się z gospodarką, gdy inteligencja tanieje. Nazwała AI jednym z najważniejszych osiągnięć technologicznych naszych czasów, ale zastrzegła, że dowody na istotny wzrost produktywności całej gospodarki są na razie „limited”, czyli ograniczone. Według agencji Reuters tłumaczyła to czasem, jakiego firmy potrzebują na inwestycje i zmianę organizacji pracy.

Rozpiętość prognoz pokazuje skalę niepewności. Cytowane przez bank szacunki wpływu AI na roczny wzrost produktywności w następnej dekadzie zaczynają się od 0,1 proc., a kończą powyżej 2 proc. Hunter przypomniała, że największe korzyści z technologii zmieniających gospodarkę często pojawiają się później, niż zakładano. Duża część wystąpienia opisuje możliwe mechanizmy, a nie zmierzone skutki.

Dane firm o wdrożeniach, wydajności i etatach

Liczby pochodzą z wykresów w przemówieniu i mają charakter przybliżony. Opierają się na rozmowach banku z firmami, czyli na deklaracjach przedsiębiorców. RBA nie podał w tekście wystąpienia wielkości próby ani terminów badania.

• Brak AI w firmie - z około 33 proc. w 2025 roku do niemal zera w 2026 roku.
• Ograniczone użycie - z około 40 proc. do około 60 proc.
• Umiarkowane użycie - z około 20 proc. do około 30 proc.
• Głębokie lub przekształcające wdrożenie - z około 8 proc. do około 10 proc.
• Produktywność w 2026 roku - około 35 proc. firm bez zysków, 30 proc. z niewielkimi, 23 proc. z umiarkowanymi i 11 proc. ze znaczącymi.
• Zatrudnienie - około 75 proc. firm bez zmian, 12 proc. z wolniejszymi rekrutacjami, 8 proc. z mniejszą liczbą etatów i 6 proc. z większą.

Pierwsze sygnały na rynku pracy młodych

Bank widzi wstępne oznaki zmian, ale nie przesądza o ich przyczynie. Od końca 2022 roku liczba ogłoszeń o pracę w zawodach silnie narażonych na AI rosła w Australii nieco wolniej. Wzrost zatrudnienia osób w wieku 15-24 lat był w tych zawodach nieco słabszy niż osób w wieku 25-64 lat, a w zawodach najmniej narażonych nieco silniejszy.

Różnice są niewielkie, a dane zmienne, dlatego RBA uznaje wyciąganie wniosków za przedwczesne. Urząd Jobs and Skills Australia szacuje, że około 4 proc. pracowników jest silnie narażonych na automatyzację przez AI, a u około 31 proc. AI ma głównie uzupełniać pracę. Podobny wątek pojawia się w raporcie Anthropic o zatrudnieniu juniorów.

Dlaczego centra danych podbijają inflację

Inwestycje w centra danych wzrosły według szacunków RBA mniej więcej dziesięciokrotnie w trzy lata, choć z bardzo niskiego poziomu. Duża część tych wydatków trafia na importowany sprzęt informatyczny, więc wkład w PKB jest mniejszy, niż sugerują same kwoty. Firmy mówią bankowi, że budowy zwiększają popyt na fachowców budowlanych, których i tak brakuje.

W krótkim okresie oznacza to dodatkową presję na ceny. Na razie podwyżki dotyczą głównie wąskiej grupy elektroniki użytkowej o małej wadze w koszyku inflacyjnym. Reuters zauważa, że boom na centra danych jest jednym z powodów pięciu podwyżek stóp w tym roku, do 4,85 proc., czyli najwyżej od 18 lat. Hunter spodziewa się, że podaż z czasem dogoni popyt, a długoterminowy wpływ AI na inflację będzie w przybliżeniu neutralny.

Jakie ryzyka finansowe wskazuje bank

RBA łączy boom na AI z rosnącą ekspozycją rynków finansowych przy niskich premiach za ryzyko. Jeśli zwroty rozczarują, akcje i dług firm mogą zostać gwałtownie, a nawet chaotycznie przecenione. Kursy amerykańskich spółek związanych z AI wzrosły około czterokrotnie od końca 2022 roku, a około 5 proc. finansowego majątku australijskich gospodarstw domowych to według banku właśnie takie akcje, także w funduszach emerytalnych.

Podobne obawy pojawiają się w Europie, czego przykładem jest przegląd kredytów na centra danych rozważany przez EBC. Bank wymienia też ryzyko pogorszenia cyberbezpieczeństwa, zanim dojrzeją środki obrony. To ocena banku centralnego, a nie rekomendacja inwestycyjna.

Co te dane znaczą dla polskich firm

Australijskich wyników nie da się przenieść wprost na Polskę. RBA pyta firmy w ramach własnych rozmów, a Eurostat prowadzi badanie statystyczne przedsiębiorstw zatrudniających co najmniej 10 osób. Według danych Eurostatu za 2025 rok AI stosowało 8,36 proc. polskich firm, przy średniej UE 19,95 proc.

Wniosek RBA jest zbieżny z tym, co kilka dni wcześniej opisał Bank Anglii w raporcie o AI i rekrutacjach. Oba banki nie widzą fali zwolnień, a pierwszych zmian szukają w tempie zatrudniania. W naszej ocenie polska firma może już teraz zebrać dane, których brakuje w statystykach publicznych:

1. Mierz czas i koszt konkretnego procesu przed wdrożeniem AI i po nim, zamiast liczyć same licencje.
2. Zapisuj wakaty nieobsadzone z powodu AI osobno od cięć kosztów.
3. Sprawdzaj, co dzieje się ze stanowiskami wejściowymi w zespołach korzystających z AI.
4. Przy projektach zależnych od sprzętu i energii uwzględnij ryzyko wyższych cen i dłuższych dostaw.