Szczyt UE w Dublinie o AI. 500 mld euro i siedem gigafabryk

Co wydarzyło się w Dublinie 13 listopada

Nieformalne spotkanie szefów państw i rządów UE zwołał przewodniczący Rady Europejskiej António Costa, a gospodarzem był premier Irlandii Micheál Martin. Obrady w Convention Centre Dublin odbyły się dzień po szczycie Europejskiej Wspólnoty Politycznej. Według Irish Examiner w spotkaniu wzięło udział 24 z 27 przywódców.

Według relacji EUalive i agencji Xinhua Costa nazwał je pierwszą pogłębioną dyskusją przywódców UE o sztucznej inteligencji. Rozmowy dotyczyły konkurencyjności, suwerenności technologicznej oraz wpływu AI na społeczeństwo, bezpieczeństwo i zaufanie. Druga część szczytu dotyczyła Ukrainy.

Format nieformalny ma swoje konsekwencje. Rada Europejska nie przyjmuje w nim konkluzji, więc spotkanie nie zmienia prawa, budżetu ani harmonogramu AI Act. Jego rolą było ustalenie priorytetów politycznych przed decyzjami finansowymi.

Co zapowiedziała Ursula von der Leyen

Najwięcej konkretów padło na konferencji prasowej po spotkaniu. Przewodnicząca Komisji podzieliła unijną agendę na trzy obszary, czyli szybkie wdrażanie AI, własną moc obliczeniową i jasne reguły budujące zaufanie. Podała też liczby, które Komisja będzie zapewne powtarzać w najbliższych miesiącach.

• Według von der Leyen w 2025 roku z AI korzystało średnio 37 proc. firm w UE, a w Finlandii 66 proc.
• Specjalny wysłannik ds. AI w przemyśle Jim Snabe pracuje nad planami dla pięciu sektorów. Pierwsza część ma się ukazać w ciągu dwóch tygodni od szczytu.
• UE ma 19 fabryk AI, czyli ośrodków udostępniających superkomputery naukowcom i start-upom. Planuje siedem gigafabryk AI, na które chce zmobilizować ok. 30 mld euro.
• Komisja szacuje potrzeby inwestycyjne na co najmniej 500 mld euro. Brakuje przede wszystkim dużych inwestycji w chipy, moc obliczeniową i modele z czołówki (frontier AI).
• Von der Leyen chce, aby kolejny wieloletni budżet UE odzwierciedlał te ambicje, i zapowiedziała własną propozycję finansowania.

Stanowisko Costy i głosy gości

António Costa według agencji Xinhua wezwał do szybszego wdrażania AI, ograniczenia krytycznych zależności od zagranicznych dostawców i zmobilizowania kapitału publicznego oraz prywatnego. Decydującą rolę ma według niego odegrać kolejny wieloletni budżet UE, w tym proponowany Europejski Fundusz Konkurencyjności. Podkreślał też nadzór nad AI i współpracę międzynarodową przy jej regulowaniu.

Geoffrey Hinton według Irish Examiner przekonywał przywódców, że jeśli AI przejmie kontrolę, ludzkość nie będzie w stanie jej odzyskać. Von der Leyen przyznała, że noblista bardzo wyraźnie opisał ryzyko niekontrolowanej AI. Arthur Mensch z Mistral AI miał według EUalive apelować o przekierowanie wydatków na zagraniczne technologie do europejskiej infrastruktury, ale pełnej treści jego wystąpienia nie opublikowano.

Premier Martin mówił o rosnącym poparciu dla globalnego zarządzania AI i przywołał propozycję Finlandii oraz Norwegii, by powstała taka struktura przy ONZ. Emmanuel Macron i premier Holandii Rob Jetten zapowiedzieli z kolei na 2 grudnia w Paryżu spotkanie europejskich firm technologicznych pod nazwą Tech Creators.

Rozbieżne dane o wykorzystaniu AI w firmach

Liczba 37 proc. podana przez przewodniczącą Komisji nie zgadza się z oficjalnym wskaźnikiem Eurostatu. Według danych urzędu, które analizowaliśmy w październiku, w 2025 roku z co najmniej jednej technologii AI korzystało 19,95 proc. firm w UE zatrudniających co najmniej 10 osób. Komisja nie wskazała w wystąpieniu źródła ani metodologii swojej liczby.

Dla Polski różnica jest szczególnie widoczna. Według Eurostatu AI stosowało w 2025 roku 8,36 proc. polskich przedsiębiorstw, co dawało Polsce przedostatnie miejsce w UE. Jeśli Komisja oprze nowe programy na wdrożeniach w firmach, kraje z niskim odsetkiem użytkowników mogą stać się ich naturalnym celem, choć na razie takich założeń nie przedstawiono.

Co szczyt oznacza dla Polski

Najbliższy praktyczny wątek to gigafabryki AI. Polska ubiega się o jedną z nich, a nabór EuroHPC na maksymalnie siedem obiektów zamknął się 12 listopada 2026 roku, dzień przed szczytem. Rząd przeznacza na udział w programie ponad 400 mln zł i deklaruje zakup usług AI za 100 mln euro w latach 2028-2033. Wybór konsorcjów jest planowany na początek 2027 roku.

Kwota 30 mld euro na siedem gigafabryk potwierdza skalę programu, ale nie przesądza o wyniku naboru. Polska ma już dwie fabryki AI, PIAST AI Factory w Poznaniu i Gaia AI Factory w Krakowie, z których mogą korzystać naukowcy i firmy. Do chwili publikacji nie znaleźliśmy komunikatu polskiego rządu o stanowisku Polski w dublińskiej dyskusji o AI.

Polska weszła natomiast do europejskiego zespołu negocjacyjnego w sprawie Ukrainy, obok Francji, Niemiec, Włoch, Wielkiej Brytanii oraz Rady i Komisji. To ustalenie dotyczyło drugiej części szczytu i nie wiąże się z polityką AI.

Ograniczenia i kolejne terminy

Szczyt nie przyniósł decyzji budżetowych. Kwota 500 mld euro to szacunek Komisji, a nie zatwierdzone środki, i nie wiadomo, jaką część miałby pokryć budżet UE, a jaką kapitał prywatny. Nie są też znane szczegóły propozycji finansowania zapowiedzianej przez von der Leyen ani lista pięciu sektorów objętych planem dla przemysłu.

Najbliższe terminy są jednak znane. Pod koniec listopada Komisja ma przedstawić pierwszą część planu dla AI w przemyśle, 26-27 listopada zbierze się formalna Rada Europejska, a w lutym 2027 roku przywódcy wrócą do AI na nieformalnym spotkaniu. Polskie firmy i instytucje badawcze zainteresowane mocą obliczeniową powinny śledzić przede wszystkim wynik naboru na gigafabryki i nabory w istniejących fabrykach AI.