Quality Jobs Act. Związki żądają wiążących zasad dla AI w pracy

Czego żąda ETUC od Komisji Europejskiej

Związki chcą egzekwowalnych przepisów, a nie kolejnych zaleceń. Konferencja z Fundacją Friedricha Eberta odbyła się z udziałem wiceprzewodniczącej wykonawczej Komisji Roxany Mînzatu. Według Esther Lynch, która kieruje ETUC, miękkie narzędzia nie dały pracownikom żadnego egzekwowalnego prawa, a złe miejsca pracy są kosztem dla całej gospodarki, a nie oszczędnością.

ETUC wymienia sześć obszarów, w których chce wiążących reguł:

• AI i zarządzanie algorytmiczne w pracy,
• bezpieczeństwo i higiena pracy, zwłaszcza zagrożenia psychospołeczne,
• prawa pracowników w łańcuchach podwykonawstwa i pośrednictwie pracy,
• sprawiedliwa transformacja zielona i cyfrowa,
• układy zbiorowe i rola partnerów społecznych,
• prawo do odłączenia się i telepraca.

Czym jest zarządzanie algorytmiczne i jak często występuje

Zarządzanie algorytmiczne to automatyzacja decyzji kadrowych, od rekrutacji przez grafik i przydział zadań po ocenę i zakończenie współpracy. Komisja zebrała dane w dokumencie analitycznym z 20 lipca 2026 roku, dołączonym do drugiego etapu konsultacji z partnerami społecznymi. Dane pochodzą z kilku badań o różnych definicjach, więc wyniki nie są w pełni porównywalne.

• 24 proc. pracowników w UE ma czas pracy rozdzielany automatycznie, a 21 proc. także zadania (AIM-WORK, Wspólne Centrum Badawcze Komisji),
• 29 proc. respondentów Eurobarometru 554 ma grafik ustalany często lub zawsze przez technologię cyfrową, a 21 proc. tak oceniane wyniki,
• 7 proc. zgłasza możliwość automatycznego odwołania zmiany na podstawie ocen,
• 84 proc. Europejczyków uważa, że AI wymaga starannego zarządzania, a 74 proc. popiera zakaz w pełni automatycznych decyzji w pracy,
• w Polsce automatyczny przydział zadań zgłasza 40 proc. pracowników, przed Finlandią z 35 proc.

Dlaczego AI Act nie załatwia sprawy

Służby Komisji piszą w dokumencie, że AI Act jest przede wszystkim prawem o bezpieczeństwie produktu i nie reguluje relacji pracodawcy z pracownikiem. Obowiązki spadają głównie na dostawców systemów, a pracodawca jako podmiot stosujący ma ich mniej. Część narzędzi w ogóle wypada poza kategorię wysokiego ryzyka, na przykład proste systemy układania grafików.

Związki powołują się też na dyrektywę o pracy platformowej jako wzór. W Polsce projekt jej wdrożenia trafił do wykazu prac rządu 4 sierpnia 2026 roku i ma ograniczyć decyzje algorytmów bez udziału człowieka, ale dotyczy tylko pracy przez platformy. Termin wdrożenia dyrektywy mija w grudniu 2026 roku.

Spór pracodawców, związków i państw UE

Podział jest wyraźny i Komisja opisuje go wprost. Organizacje pracowników chcą nowych przepisów, a organizacje pracodawców, w tym BusinessEurope, sprzeciwiają się kolejnym wiążącym regułom i wskazują na ryzyko dublowania regulacji. Parlament Europejski w rezolucji z 17 grudnia 2025 roku wezwał Komisję do przedstawienia wniosku w tej sprawie.

Państwa członkowskie nie mówią jednym głosem. Według Agence Europe z marca 2026 roku Belgia, Szwecja i Estonia były sceptyczne wobec nowej inicjatywy, a Austria przyjęła zapowiedź ram europejskich przychylnie. Stanowiska polskiego rządu w tej sprawie nie udało się nam znaleźć.

Co firmy w Polsce mogą zrobić przed projektem

Na razie nie ma nowych obowiązków, bo postulaty ETUC pozostają postulatami, a po wniosku Komisji projekt czekają negocjacje w Parlamencie i Radzie. Unijne prawo pracy wyznacza też tylko standardy minimalne, więc ostateczny kształt zależy również od wdrożenia krajowego. Obowiązki AI Act dla systemów wysokiego ryzyka mają zacząć obowiązywać 2 grudnia 2027 roku.

W naszej ocenie już teraz opłaca się spisać narzędzia, które układają grafiki, przydzielają zadania lub oceniają pracowników, z informacją, kto nadzoruje ich wyniki. Taka lista przyda się niezależnie od kształtu Quality Jobs Act, także przy ocenie zgodności z AI Act i RODO. To informacja ogólna, a nie porada prawna.