Oszustwo na podrobiony głos AI. Jak działa i jak się chronić

Jak działa oszustwo na podrobiony głos

Schemat jest znany w Polsce jako metoda „na wnuczka” lub „na policjanta”. Oszust dzwoni, podaje się za członka rodziny w tarapatach i wywiera presję czasu. Różnica polega na tym, że dziś rozmówca może mówić głosem prawdziwego wnuka, córki czy brata.

Głos klonuje się z nagrań publikowanych w mediach społecznościowych, na przykład z filmów na TikToku, YouTube czy w relacjach na Instagramie. Narzędzia do klonowania głosu są powszechnie dostępne i często wystarcza im krótka próbka. Oszust nie musi prowadzić całej rozmowy podrobionym głosem. Czasem wystarczy kilka zdań płaczu lub prośby o pomoc, a resztę mówi rzekomy policjant lub porywacz.

Historia, która pokazuje skalę problemu

TechCrunch opisał 28 września 2026 roku historię Tarini Padmanabhuni, założycielki startupu DetectifAI z San Francisco. Jej dziadek odebrał telefon od osoby mówiącej głosem jego brata, która twierdziła, że została porwana. Zapłacił okup, zanim okazało się, że brat był bezpieczny i nic nie wiedział o sprawie.

DetectifAI buduje małe modele AI, które działają bezpośrednio w telefonie i w czasie rozmowy oceniają, czy głos jest sztuczny. Firma sprzedaje zestaw narzędzi dla producentów telefonów, a według TechCrunch już teraz analizuje ponad 100 tys. rozmów miesięcznie dla indyjskich instytucji finansowych. Takie zabezpieczenia są jednak na wczesnym etapie i nie ma ich w typowych telefonach w Polsce.

Skala oszustw w Polsce i na świecie

Polskie służby nie publikują osobnej statystyki oszustw z użyciem sklonowanego głosu. Policja w komunikacie z 17 października 2025 roku ostrzegała przed schematami łączącymi kody BLIK z głosem i obrazem generowanym przez AI. Według tego komunikatu w pierwszym półroczu 2025 roku odnotowano blisko 52 tys. oszustw internetowych.

Dokładniejsze dane podaje FBI. W raporcie Internet Crime Report za 2025 rok biuro po raz pierwszy wydzieliło przestępstwa z udziałem AI. Zarejestrowano 22 364 takie zgłoszenia, a straty przekroczyły 893 mln USD. FBI wskazuje, że liczba ta jest prawdopodobnie zaniżona, bo wiele ofiar nie wie, że rozmawiało z głosem wygenerowanym przez AI.

Sygnały ostrzegawcze w rozmowie

Sam głos przestał być dowodem tożsamości. Uwagę powinien zwrócić przede wszystkim przebieg rozmowy.

• Ktoś bliski dzwoni z nieznanego numeru i tłumaczy to zgubieniem lub zepsuciem telefonu.
• Rozmowa dotyczy nagłego zdarzenia: wypadku, zatrzymania, porwania, choroby.
• Pojawia się prośba o pieniądze, kod BLIK, przelew lub przekazanie gotówki kurierowi.
• Rozmówca wymusza pośpiech i prosi, by nikomu nie mówić o sprawie.
• Rozmówca unika odpowiedzi na pytania o wspólne sprawy albo odpowiada ogólnikami.

Jak chronić siebie i rodzinę

Zalecenia policji i CERT Polska są proste i nie wymagają żadnej technologii. Najlepiej omówić je z rodziną, zwłaszcza z osobami starszymi, zanim dojdzie do takiego telefonu.

1. Ustalcie w rodzinie hasło, o które można zapytać w nagłej sytuacji. Nie publikujcie go i nie zapisujcie w wiadomościach.
2. Przy prośbie o pieniądze rozłącz się i oddzwoń na numer zapisany w kontaktach albo zadzwoń do innej osoby z rodziny.
3. Nie podawaj kodu BLIK ani danych logowania do banku przez telefon, nawet jeśli rozmówca brzmi znajomo.
4. Ustaw dzienne limity transakcji w aplikacji banku i włącz powiadomienia o operacjach.
5. Zastrzeż numer PESEL w aplikacji mObywatel, żeby utrudnić zaciągnięcie kredytu na Twoje dane.
6. Ogranicz publiczne nagrania głosu dzieci i osób starszych w mediach społecznościowych.

Oszustwo na głos prezesa w firmie

Ten sam mechanizm działa w firmach. Oszust może zadzwonić do księgowości głosem prezesa i poprosić o pilny przelew do nowego kontrahenta. Ochrona polega na procedurze, a nie na rozpoznawaniu głosu: każda nietypowa dyspozycja przelewu wymaga potwierdzenia drugim kanałem, na przykład przez oddzwonienie na znany numer.

Firmy, które weryfikują klientów głosowo, na przykład na infoliniach, powinny sprawdzić, czy ich system odróżnia prawdziwy głos od sztucznego. Na rynku pojawiają się narzędzia do wykrywania deepfake głosu, takie jak rozwiązania Modulate i DetectifAI, ale nie ma niezależnych testów ich skuteczności dla języka polskiego.

Co zrobić po utracie pieniędzy

Liczy się czas. Najpierw zadzwoń do banku i poproś o zablokowanie transakcji, a potem zgłoś sprawę na policję. Zachowaj numer, z którego dzwoniono, godzinę rozmowy, zrzuty ekranu wiadomości i potwierdzenia przelewów.

Podejrzane wiadomości, linki i nagrania można zgłosić do CERT Polska przez formularz na stronie incydent.cert.pl. Podejrzane SMS-y przekazuje się bezpłatnie na numer 8080. Zgłoszenie pomaga blokować kolejne próby oszustwa także u innych osób.