USA, Chiny i Rosja rozmawiają o AI w dowodzeniu bronią jądrową

Co ustalają negocjatorzy

South China Morning Post opisał 10 i 11 listopada 2026 roku kilkutygodniowe uzgodnienia porządku obrad między Waszyngtonem, Pekinem i Moskwą. Według gazety rozmowy zawęziły się do dwóch dokumentów. Pierwszy ma dotyczyć zabezpieczeń przy użyciu AI w systemach dowodzenia i kontroli broni jądrowej (ang. nuclear command and control). Drugi to wspólne oświadczenie, że wojny jądrowej nie można wygrać i nigdy nie wolno jej prowadzić.

Z relacji powołujących się na SCMP wynika, że rozważana jest zasada „człowieka w pętli”, czyli obowiązkowego udziału człowieka w każdej decyzji o użyciu broni jądrowej. Na stole ma być też ograniczenie cyberataków wymierzonych w systemy dowodzenia. Większe spory, w tym wojna w Ukrainie i denuklearyzacja Półwyspu Koreańskiego, miały wypaść z porządku obrad.

Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow, cytowany przez The Moscow Times, potwierdził, że Moskwa wymienia się propozycjami porządku obrad z Waszyngtonem i Pekinem. Dodał, że lista tematów może być szeroka. Ani Biały Dom, ani chińskie MSZ nie opublikowały projektu deklaracji.

Stanowiska Rosji, Chin i USA

Według doniesień Rosja popiera ogólną zasadę ograniczania AI, ale opiera się formalnym limitom, które zawęziłyby swobodę jej sił w przekazywaniu ewentualnej decyzji o odpaleniu. Chiny od lat odrzucają trójstronne rozmowy o kontroli zbrojeń i argumentują, że ich arsenał jest znacznie mniejszy niż amerykański i rosyjski. Waszyngton zabiega o bezpośrednią wymianę, zwłaszcza w sprawie kontroli zbrojeń jądrowych.

Tło jest napięte, bo 5 lutego 2026 roku wygasł traktat New START, ostatnie wiążące porozumienie ograniczające arsenały strategiczne USA i Rosji. Deklaracja o AI nie zastąpi limitów liczby głowic, ale byłaby pierwszym wspólnym tekstem trzech największych mocarstw jądrowych po wygaśnięciu traktatu.

Od Limy do Shenzhen

Wątek AI i broni jądrowej pojawiał się już na szczytach APEC. Poniżej najważniejsze punkty na osi czasu.

• 16 listopada 2024 roku, Lima - Joe Biden i Xi Jinping uzgadniają, że decyzja o użyciu broni jądrowej musi pozostać pod kontrolą człowieka. Doradca Jake Sullivan nazwał to ważnym oświadczeniem o styku AI i doktryny jądrowej.
• 5 lutego 2026 roku - wygasa traktat New START bez następcy.
• 10-11 listopada 2026 roku - SCMP informuje o negocjacjach trójstronnej deklaracji o AI w dowodzeniu jądrowym.
• 18-19 listopada 2026 roku, Shenzhen - spotkanie przywódców APEC, przy którym ma się odbyć rozmowa Trumpa, Xi i Putina.

Czego jeszcze nie wiadomo

Wszystkie szczegóły pochodzą z jednego źródła prasowego, które powołuje się na anonimowych rozmówców, oraz z mediów powtarzających tę relację. Nie wiadomo, czy trójstronne spotkanie się odbędzie, jaki będzie jego format ani czy deklaracja będzie miała choćby polityczną moc wiążącą. Biały Dom nie skomentował doniesień.

W naszej ocenie nawet przyjęta deklaracja będzie miała głównie znaczenie symboliczne. Zasada udziału człowieka nie mówi, jak daleko AI może sięgać w systemach wczesnego ostrzegania, analizie danych wywiadowczych czy planowaniu, a to właśnie tam ryzyko błędnej interpretacji sygnałów jest największe. Brak mechanizmu weryfikacji oznacza, że każde państwo samo oceni, czy dotrzymuje słowa.

Znaczenie dla Polski i Europy

Polska nie jest stroną tych rozmów, ale leży w zasięgu rosyjskich systemów nośnych i w ramach NATO uczestniczy w debacie o odstraszaniu jądrowym. Każde porozumienie ograniczające automatyzację decyzji jądrowych po stronie Rosji ma bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa wschodniej flanki Sojuszu.

Unijny AI Act nie obejmuje systemów używanych wyłącznie do celów wojskowych, obronnych i bezpieczeństwa narodowego. Zasady dla AI w wojsku powstają więc w prawie krajowym, doktrynach NATO i porozumieniach politycznych, takich jak deklaracje z APEC czy rozmowy o broni autonomicznej prowadzone w Genewie. Warto śledzić, czy ewentualna deklaracja z Shenzhen zostanie poparta przez sojuszników USA w Europie.