Polscy uczniowie i AI. 85 proc. odrabia z nią lekcje

Kto przygotował badanie i jak je przeprowadzono

Badanie przeprowadził ThinkYoung, niezależny think tank non-profit zarejestrowany w Belgii, który zajmuje się badaniami opinii młodych ludzi. Ankietę uczniowską zebrano od 14 kwietnia do 15 maja 2026 roku. Objęła 5000 uczniów szkół średnich w wieku 13-19 lat, po 500 osób z Austrii, Estonii, Francji, Grecji, Hiszpanii, Niemiec, Polski, Szwecji, Wielkiej Brytanii i Włoch, z kwotami według płci i regionu.

Osobno ThinkYoung zapytał 600 nauczycieli z 10 krajów, w tym z Polski, Kenii i Zjednoczonych Emiratów Arabskich, oraz zorganizował 8 grup fokusowych z udziałem 52 uczniów, nauczycieli i rodziców. Raport nosi datę sierpnia 2026 roku. Na stronie projektu ThinkYoung pisze o 12 krajach regionu EMEA, bo łączy obie ankiety. Dokument nie podaje, kto sfinansował badanie.

OpenAI wykorzystało te dane we własnym raporcie o partnerstwach edukacyjnych w Europie. To ważne przy interpretacji, bo OpenAI sprzedaje szkołom i rządom ChatGPT Edu, a raport opisuje głównie programy z jego udziałem.

Jak polscy uczniowie korzystają z AI do nauki

Polska wyróżnia się wysokim użyciem AI i niską liczbą rozmów o zasadach. 85 proc. uczniów korzystało z AI przy pracy domowej, wobec 79 proc. w całej próbie. 60 proc. ocenia swoje umiejętności korzystania z AI jako dobre lub bardzo dobre, co jest najwyższym wynikiem w badaniu.

Polscy nastolatkowie częściej niż inni używają AI do matematyki, programowania i pomocy technicznej (30 proc.). Jednocześnie 51 proc. przyznaje, że przy ocenianym zadaniu użyłoby odpowiedzi AI bez zmian, a tylko 26 proc. stanowczo by tego nie zrobiło. Dla porównania w Estonii użycie odpowiedzi wprost deklaruje 24 proc. uczniów.

Obraz nie jest jednoznacznie negatywny. 79 proc. polskich uczniów deklaruje, że sprawdza poprawność odpowiedzi AI, co plasuje Polskę w czołówce razem z Włochami, Wielką Brytanią i Grecją.

Polska na tle innych krajów

Tabela zestawia wybrane odpowiedzi uczniów z Polski ze średnią lub wynikami innych krajów. Wszystkie dane pochodzą z raportu ThinkYoung.

• Użycie AI do pracy domowej - Polska 85 proc., średnia 79 proc., najwyżej Hiszpania 90 proc., najniżej Austria 65 proc.
• Nauczyciele nie poruszają tematu AI - Polska 34 proc., najwyższy wynik w badaniu (Austria i Hiszpania po 16 proc.).
• Nauczyciel pozwala na AI i pokazuje, jak jej używać - Polska 7 proc., najniższy wynik (Austria 20 proc., Niemcy 19 proc.).
• Szkoła ma jasne zasady korzystania z AI - w Polsce zgadza się z tym 47 proc. uczniów, w Wielkiej Brytanii 70 proc.
• Odpowiedź AI wykorzystana wprost w ocenianym zadaniu - Polska 51 proc., Włochy 49 proc., Estonia 24 proc.

Luka w wytycznych i jej skutki

Najważniejszy wniosek raportu dotyczy związku między wskazówkami nauczyciela a sposobem korzystania z AI. Uczniowie bez jasnych wytycznych dwa razy częściej używają AI, aby zrobiła za nich całe zadanie (36 proc. wobec 18 proc.). Uczniowie, którym nauczyciel pozwala na AI i tłumaczy zasady, o 8 punktów procentowych częściej sprawdzają odpowiedzi modelu.

W całej próbie tylko 43 proc. uczniów ma zgodę nauczyciela na AI przy pracy domowej, 36 proc. używa jej bez zgody, a 21 proc. nie wie, czy wolno. W Polsce 55 proc. uczniów nie zgadza się ze stwierdzeniem, że nauczyciele rozmawiają w klasie o odpowiedzialnym korzystaniu z AI. Żaden inny kraj nie ma takiej większości.

Polscy uczniowie są też ostrożniejsi wobec AI w klasie. Tylko 36 proc. chciałoby, aby nauczyciele częściej używali jej na lekcjach, a 66 proc. uważa, że AI pomoże w ich własnej nauce, wobec 78 proc. w Hiszpanii.

Co proponuje OpenAI i czego uczy Estonia

Raport OpenAI opisuje programy w Estonii, Grecji, na Słowacji i Malcie. Najwięcej danych dotyczy estońskiego programu AI Leap (TI-Hüpe), w którym nauczyciele dostali dostęp do ChatGPT w sierpniu 2025 roku. W wiosennej ankiecie 794 z 828 nauczycieli zadeklarowało używanie AI w pracy, a 723 oszacowało oszczędność czasu na średnio 1,8 godziny tygodniowo.

OpenAI podaje też słabsze wyniki. Szkolny tutor oparty na ChatGPT Edu dostał od uczniów średnią ocenę 3,07 na 5 (182 odpowiedzi) i ujemny wskaźnik rekomendacji -27,5. Uczniowie skarżyli się na nadmiar pytań zwrotnych i zbyt mało jasnych wyjaśnień. Grecja przyjęła w maju 2026 roku ramy, które zakazują w pełni automatycznego oceniania i profilowania uczniów oraz wymagają szkolnego koordynatora AI.

Firma zaleca rządom wyznaczenie odpowiedzialnych osób w ministerstwie i szkołach, finansowanie szkoleń nauczycieli z czasem na naukę oraz niezależną ocenę efektów. Zaznacza, że liczba aktywnych kont i zadowolenie użytkowników nie dowodzą jeszcze lepszych wyników nauczania.

Ograniczenia danych

Badanie opiera się na deklaracjach uczniów, więc mierzy to, co nastolatkowie mówią o sobie, a nie faktyczne zachowanie ani wyniki w nauce. Próba 500 osób na kraj pozwala porównywać ogólne tendencje, ale małe różnice między państwami mogą mieścić się w błędzie pomiaru, którego raport nie podaje.

OpenAI jest stroną, która na wdrożeniach AI w szkołach zarabia, a opisane programy powstały przy jego udziale. Raport ThinkYoung nie ujawnia źródła finansowania. W naszej ocenie dane krajowe warto czytać razem z niezależnymi badaniami, takimi jak PISA 2025.

Co mogą zrobić szkoły i rodzice

Dane wskazują, że sama zgoda lub zakaz zmienia mniej niż rozmowa o zasadach. Szkoła nie potrzebuje do tego nowego programu ani płatnych narzędzi. Prosty start może wyglądać tak:

1. ustal w klasie, do których zadań AI wolno używać, do których nie, i zapisz to w zasadach przedmiotu,
2. poproś uczniów, aby przy pracy z AI dołączali krótką informację, do czego jej użyli,
3. ćwicz z klasą sprawdzanie odpowiedzi modelu, np. szukanie błędu i źródła, które go potwierdza,
4. nie wymagaj od uczniów płatnych subskrypcji i nie wpisuj do narzędzi danych osobowych uczniów,
5. rodzicom zaproponuj rozmowę z dzieckiem o tym, kiedy AI pomaga zrozumieć temat, a kiedy go zastępuje.