Chatboty AI polecają fałszywe sklepy. Co pokazało badanie Podqi

Co sprawdziło badanie Podqi

Podqi to firma, która zajmuje się wykrywaniem podróbek i stron podszywających się pod marki. Razem z firmą Gauge, analizującą odpowiedzi wyszukiwarek AI, zadała ChatGPT, Gemini i Perplexity te same pięć pytań o 151 marek, w tych samych dniach. Korzystano z wersji dostępnych dla konsumentów bez logowania. Wyniki jako pierwszy opisał 12 listopada 2026 roku serwis The Verge.

Pytania brzmiały jak typowe zapytania kupujących, na przykład o najlepsze strony do kupienia produktów danej marki, o inne sklepy poza stroną producenta albo o to, czy marka wysyła towar za granicę i ma regionalne witryny. Wśród marek były m.in. Lululemon, Birkenstock, Stüssy i Le Creuset. Autorzy sprawdzili pojedynczo każdą z 4437 domen wskazanych w odpowiedziach i uznali 718 z nich za ryzykowne.

Za ryzykowną uznawano stronę, która podszywała się pod markę, oferowała towar podejrzany o podrabianie albo była martwa. W tej ostatniej grupie znalazło się 367 domen. Według autorów to też zagrożenie, bo wygasły adres może zarejestrować ktokolwiek i uruchomić pod nim fałszywy sklep, który chatbot nadal będzie polecał.

Wyniki ChatGPT, Gemini i Perplexity

Każdy z trzech chatbotów odpowiedział na 2265 pytań. Różnice między nimi były wyraźne, ale żaden nie uniknął problemu. Gemini najrzadziej pokazywał ryzykowne strony, a ChatGPT najczęściej przy nich ostrzegał.

Najgroźniejszy wniosek dotyczy sposobu prezentacji. Gdy w odpowiedzi pojawiała się ryzykowna strona, w 57 proc. przypadków chatbot polecał ją jako miejsce zakupu, w 34 proc. wymieniał ją bez komentarza, a tylko w 9 proc. ostrzegał przed nią. Polecenia przeważały więc nad ostrzeżeniami w proporcji 6,3 do 1. W jednym z opisanych przypadków Perplexity wskazał niewłaściwą stronę jako oficjalną witrynę marki Stüssy i nazwał ją dobrym miejscem na zakup oryginalnych produktów.

• Perplexity - ryzykowna strona w 15 proc. odpowiedzi, najwyższy wynik w badaniu.
• ChatGPT - 8 proc. odpowiedzi, ale ostrzeżenie w 24 proc. przypadków, w których pokazał ryzykowną stronę.
• Gemini - 4 proc. odpowiedzi, najniższy udział ryzykownych stron.
• Przegląd AI w wyszukiwarce Google (AI Overviews) - ryzykowna strona pojawiła się w 7 odpowiedziach i za każdym razem z ostrzeżeniem.

Które pytania prowadziły do podróbek

Najwięcej ryzykownych stron, 16 proc., pojawiało się w odpowiedziach na pytanie, czy marka wysyła za granicę i jakie ma regionalne sklepy. Chatboty wymyślały czasem regionalne witryny marek, które takich stron nie mają. Według Podqi 36 proc. ryzykownych adresów w tych odpowiedziach zawierało końcówkę krajową albo nazwę regionu, co ułatwia oszustom podszywanie się pod lokalny oddział marki.

Po 11 proc. ryzykownych odpowiedzi dały pytania o listę najlepszych sklepów i o miejsca, gdzie kupić produkty podobne do danej marki. Lista z natury przedstawia każdą pozycję jako miejsce zakupu, więc podróbka wpisana między prawdziwe sklepy zyskuje wiarygodność. Bardziej narażone były mniejsze marki. Według The Verge przy dużych firmach ryzykowne strony pojawiały się mniej więcej o połowę rzadziej, ale przy nich ostrzeżenie padło tylko w 4 ze 125 ryzykownych odpowiedzi.

Autorzy odnotowali też poprawę. Między pierwszą a drugą turą badania udział ryzykownych odpowiedzi spadł z 12 do 7 proc. Nie wiadomo, czy to efekt zmian w modelach, czy zmienności samych odpowiedzi.

Co odpowiadają Google, OpenAI i Perplexity

Google przekazał The Verge, że stale testuje i poprawia modele, a Gemini pokazuje linki do źródeł, aby użytkownik mógł sprawdzić informacje. OpenAI zapowiedział dalsze wzmacnianie zabezpieczeń, które mają ograniczać pojawianie się podejrzanych stron w wynikach zakupowych. Perplexity odpowiedział, że jego usługa wypada najlepiej w wiarygodnych testach dokładności i nie deklaruje stuprocentowej poprawności.

Ograniczenia badania

Wyniki trzeba czytać ostrożnie. Podqi sprzedaje markom usługi wykrywania i usuwania podróbek, więc ma interes w pokazaniu skali problemu, a jedna z badanych marek, Madhappy, jest jej klientem. Pytania przygotowali autorzy, nie pochodziły z prawdziwych rozmów kupujących. Badanie nie przeszło niezależnej recenzji.

Test prowadzono głównie na markach popularnych w Stanach Zjednoczonych, a pytania przytoczone w raporcie są po angielsku. Nie sprawdzano zapytań po polsku ani polskich sklepów, więc nie wiadomo, jak często chatboty polecają fałszywe sklepy polskim użytkownikom. Wersje chatbotów po zalogowaniu i płatne plany mogą działać inaczej niż badane wersje bezpłatne.

Dlaczego to ważne przed Black Friday w Polsce

Fałszywe sklepy to w Polsce zjawisko masowe. CERT Polska od marca 2020 roku prowadzi Listę Ostrzeżeń przed niebezpiecznymi stronami i wpisuje na nią domeny wyłudzające dane przez całą dobę. Operatorzy telekomunikacyjni wykorzystują tę listę do automatycznego blokowania takich adresów. Do tej pory linki do oszustw trafiały do ludzi głównie przez SMS-y, e-maile i media społecznościowe. Badanie Podqi pokazuje kolejny kanał, w którym podróbka może dostać rekomendację od narzędzia, któremu użytkownik ufa.

Ryzyko rośnie przed Black Friday, który w 2026 roku przypada 27 listopada, i Cyber Monday 30 listopada. W tym okresie kupujący szukają towaru niedostępnego w znanych sklepach i najniższej ceny. Coraz częściej robią to przez asystentów AI, które sklepy i operatorzy płatności testują także w Polsce. W naszej ocenie odpowiedź chatbota warto traktować jak podpowiedź do sprawdzenia, a nie jak potwierdzenie, że sklep jest prawdziwy.

Jak sprawdzić sklep polecony przez chatbota

Kilka prostych kroków ogranicza ryzyko zakupu w fałszywym sklepie, niezależnie od tego, skąd pochodzi link. Najważniejsze jest wejście do sklepu inną drogą niż przez link z odpowiedzi AI.

1. Wejdź na główną stronę marki, wpisując adres samodzielnie, i stamtąd przejdź do sklepu w Polsce lub listy autoryzowanych sprzedawców.
2. Porównaj dokładnie adres domeny. Dopiski typu shop, outlet, pl lub nazwa kraju dodane do nazwy marki są częstym znakiem podróbki.
3. Sprawdź dane sprzedawcy, czyli pełną nazwę firmy, NIP i adres, oraz to, czy firma istnieje w rejestrze CEIDG lub KRS.
4. Nie podawaj danych karty na stronie, której nie znasz. Wybieraj płatności, które pozwalają złożyć reklamację w banku.
5. Podejrzaną stronę zgłoś do CERT Polska przez formularz na incydent.cert.pl, aby mogła trafić na Listę Ostrzeżeń.

Co z tego wynika

Badanie Podqi nie dowodzi, że chatboty AI są gorsze od zwykłej wyszukiwarki, bo autorzy nie porównali ich z klasycznymi wynikami Google. Pokazuje natomiast, że odpowiedź AI potrafi nadać podróbce wiarygodność, której nie miałby zwykły link na liście wyników. Dla kupujących oznacza to konieczność samodzielnej weryfikacji sklepu. Dla polskich marek to sygnał, by publikować jedną, łatwą do znalezienia listę oficjalnych sklepów i pilnować wygasających domen.