Aktualności, narzędzia i prawo AIPolska · codziennie
Prawo

Firmy AI zeznawały pod przysięgą przed radą Nowego Jorku

OpenAI, Anthropic, Google i Meta zeznawały pod przysięgą przed radą Nowego Jorku o ryzyku AI. SpaceXAI zignorowało wezwanie, a rada zapowiada drogę sądową.

Czworo świadków w garniturach siedzi tyłem do obiektywu przy stole z mikrofonem w sali obrad z drewnianą boazerią, jeden z nich czyta zeznanie z kartki, naprzeciw radni słuchają z podwyższenia, w tle fotoreporterzy
Ilustracja redakcyjna dailyAI

Przedstawiciele OpenAI, Anthropic, Google i Meta zeznawali 5 października 2026 roku pod przysięgą przed wszystkimi 51 członkami Rady Miasta Nowego Jorku. Przewodnicząca rady Julie Menin pytała o ryzyko katastrofalnych skutków AI i odpowiedzialność prawną firm. Odpowiedzi nazwała niepokojącymi, a żadna firma nie potrafiła oszacować ryzyka. SpaceXAI Elona Muska nie stawiło się mimo wezwania i sprawa trafi do sądu.

Kto zeznawał przed radą Nowego Jorku

Przesłuchanie odbyło się w rzadkiej formule Council Committee of the Whole, czyli komisji całej rady z udziałem wszystkich 51 radnych. Anthropic reprezentował Logan Graham, szef zespołu Frontier Red Team, który testuje modele pod kątem groźnych zastosowań. OpenAI wysłało Morgan Dwyer, szefową rozwoju i realizacji polityk, Google - Alice Friend, dyrektorkę ds. polityki AI i nowych technologii, a Meta - Shane'a Cahilla, dyrektora ds. polityki AI w obszarze legislacji.

Drugą grupę świadków stanowili byli pracownicy laboratoriów AI. Jacob Coxon odszedł niedawno z Anthropic i publicznie zarzucił tej firmie oraz OpenAI hazard z bezpieczeństwem ludzi. Daniel Kokotajlo pracował wcześniej w OpenAI, a Alex Turner w Google DeepMind.

Według CNBC Meta potwierdziła udział pod koniec września, a Anthropic, OpenAI i Google zgodziły się przyjść dopiero po zapowiedzi wezwań. Przedstawiciele firm zeznawali pod przysięgą.

Co powiedziały firmy i byli badacze

Najwięcej napięcia wywołało pytanie o odpowiedzialność prawną za poważne szkody finansowe albo śmierć spowodowaną przez model AI. Menin oceniła odpowiedzi jako w najlepszym razie niepokojące. Na koniec tej części stwierdziła, że żadna z czterech firm nie potrafi oszacować ryzyka katastrofalnego zdarzenia.

Alice Friend z Google odpowiadała, że istniejące ramy prawne obejmują AI, a czyn nielegalny bez AI pozostaje nielegalny także z jej użyciem. Zaapelowała przy tym o kompleksowe przepisy federalne, powołując się na względy bezpieczeństwa narodowego.

Byli badacze mówili ostrzej. Coxon określił podejście branży jako skrajnie lekkomyślne i ocenił, że na obecnej ścieżce ludzkość prawdopodobnie straci kontrolę nad systemami AI. Kokotajlo wezwał firmy do większej przejrzystości i spowolnienia prac nad najbardziej zaawansowanymi modelami. Turner ostrzegał, że niedostosowana AI może okazać się groźniejszym przeciwnikiem niż Chiny. Są to opinie świadków, a nie ustalenia rady ani firm.

Jakie przepisy przygotowuje rada miasta

Przesłuchanie ma pomóc w pracach nad pakietem projektów, który rada przedstawiła pod koniec września. Według amNY obejmuje on trzy główne rozwiązania:

  • Sygnaliści z firm AI mogliby otrzymywać część kar lub odszkodowań odzyskanych dzięki ich zgłoszeniom.
  • Osoby poszkodowane przez systemy AI mogłyby pozywać firmy.
  • Systemy AI oferowane lub wdrażane w mieście musiałyby przejść niezależną walidację i mieć wyłącznik awaryjny obsługiwany przez człowieka.

SpaceXAI nie przyszło. Rada zapowiada sąd

Jedyną wezwaną firmą, która się nie stawiła, było SpaceXAI, czyli dział AI w spółce Elona Muska. Rada wydała wezwanie po tym, jak firma nie odpowiedziała na zaproszenie. Menin oceniła nieobecność jako bezpośrednie naruszenie wezwania i zapowiedziała, że rada będzie dochodzić sprawy w sądzie. Do chwili publikacji SpaceXAI nie skomentowało decyzji.

Menin otworzyła posiedzenie krytyką federalnego podejścia do AI. Prezydent Donald Trump podpisał w ubiegłym tygodniu z firmami technologicznymi dobrowolne porozumienie, a przewodnicząca rady uznała pomysł samoregulacji branży za sprzeczny ze zdrowym rozsądkiem.

Dlaczego to ważne także w Europie

Rada Nowego Jorku nie ma kompetencji do regulowania modeli w skali kraju, ale może ustalać zasady dla systemów wdrażanych w mieście i w urzędach miejskich. Przesłuchanie pod przysięgą pokazuje jednak, że samorządy w USA próbują wypełnić lukę po braku ustawy federalnej.

W Unii Europejskiej część tych pytań rozstrzyga już AI Act. Dostawcy modeli ogólnego przeznaczenia o ryzyku systemowym muszą oceniać i ograniczać to ryzyko oraz zgłaszać poważne incydenty Urzędowi ds. AI. Art. 87 rozporządzenia obejmuje osoby zgłaszające naruszenia AI Act ochroną dyrektywy o sygnalistach, którą w Polsce wdrożyła ustawa o ochronie sygnalistów stosowana od 25 września 2024 roku.

Pomysł nagród dla sygnalistów z odzyskanych kar nie ma odpowiednika w AI Act. W naszej ocenie warto śledzić, czy nowojorskie projekty zostaną przyjęte, bo mogą stać się wzorem dla innych miast i dla debaty o odpowiedzialności za szkody spowodowane przez AI.

Czego jeszcze nie wiadomo

16 października 2026 roku SpaceX ostatecznie stawiło się przed komisją technologii rady. Przedstawicielka firmy Gabriela Castillo Madrid odpowiadała na pytania o seksualizowane obrazy tworzone przez Groka, a były pracownik xAI Devin Kim zeznał, że bezpieczeństwem modelu zajmowały się w firmie trzy osoby.

Rada nie opublikowała jeszcze pełnego zapisu zeznań ani harmonogramu głosowań nad projektami. Nie wiadomo, czy firmy przedstawią pisemne stanowiska wobec konkretnych przepisów i jak sąd oceni odmowę SpaceXAI. Relacje z przesłuchania pochodzą z mediów, głównie z CNBC.

Źródła i data sprawdzenia

  1. Anthropic, OpenAI, Google, Meta execs testify under oath at NYC Council AI hearingCNBC, publikacja: 2026-10-05, sprawdzono: 2026-10-05
  2. City Council subpoenas Elon Musk's AI company after rivals agree to testify under oathamNY, publikacja: 2026-09-28, sprawdzono: 2026-10-05
  3. Rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act)EUR-Lex, publikacja: 2024-07-12, sprawdzono: 2026-10-05
Nota redakcyjna

Artykuł ma charakter informacyjny. Przy decyzjach prawnych, finansowych lub organizacyjnych warto zweryfikować wnioski w odniesieniu do konkretnej sytuacji.