Holandia zlikwiduje 25 tys. etatów w administracji. AI ma w tym pomóc

Co zapowiedział rząd Holandii

Plan opisuje list „Voortgangsbrief Slagvaardige Overheid”, czyli sprawozdanie z postępów programu sprawniejszego państwa, który podpisał sekretarz stanu w ministerstwie spraw wewnętrznych Eric van der Burg. Rządy Dicka Schoofa i Roba Jettena zapisały w budżecie cięcia kosztów administracji, które w ciągu dziesięciu lat dojdą do 3,5 mld euro rocznie. Ponieważ największe instytucje, jak policja i wojsko, są z nich wyłączone, ciężar spada na ministerstwa, inspekcje i agencje wykonawcze.

Na koniec 2025 roku w tej części administracji pracowało 160 016 osób w przeliczeniu na pełne etaty, o około 41 proc. (46,5 tys. etatów) więcej niż w 2018 roku. Rząd przyznaje, że dokładnej liczby likwidowanych etatów nie da się dziś podać, bo zależy ona od tego, czy cięcia obejmą wyższe, czy niższe stanowiska. Zgrubny szacunek to około 25 tys. etatów, czyli blisko 16 proc. obecnego zatrudnienia.

Harmonogram oszczędności

Załącznik do listu pokazuje, jak rośnie kwota cięć w administracji. Dane poniżej podajemy w euro, a przeliczenie dla 2035 roku po kursie średnim NBP z 27 października 2026 roku (4,4056 zł za euro).

• 2026 - 603 mln euro.
• 2027 - 901 mln euro (ok. 3,97 mld zł).
• 2028 - 1,39 mld euro.
• 2030 - 2,49 mld euro.
• 2035 - 3,49 mld euro (ok. 15,4 mld zł).

Jaką rolę ma odegrać sztuczna inteligencja

List zapowiada szersze stosowanie AI w administracji z zachowaniem wymogów bezpieczeństwa, jakości danych i suwerenności cyfrowej, w powiązaniu z holenderską strategią cyfryzacji. Rząd chce też systematycznie sprawdzać, gdzie AI może usprawnić zamówienia publiczne, oraz upraszczać obsługę obywateli przez wspólne, cyfrowe punkty kontaktu. Według portalu Computable rząd liczy na przejęcie przez AI części zadań administracyjnych i kontaktu z mieszkańcami.

Najbardziej konkretna data dotyczy pierwszego kwartału 2027 roku. Wtedy rząd ma przedstawić ambitne cele i plany oszczędności związane z AI w obszarach uproszczenia procedur, obsługi obywateli i produktywności. Na razie nie wiadomo więc, jaka część z 25 tys. etatów ma zniknąć dzięki automatyzacji, a jaka dzięki rezygnacji z zadań.

Ostrożność wobec obietnic automatyzacji

Van der Burg w tym samym liście formułuje wnioski z wcześniejszych reform. Jeden z nich brzmi, by nie przeceniać wpływu cyfryzacji i AI na zatrudnienie. Według listu przez ostatnie dwie dekady procesy administracyjne zostały zautomatyzowane, ale zamiast oszczędności przyniosły nowe zadania, więcej etatów i więcej zewnętrznych wykonawców.

Rząd odrzuca też zamrożenie rekrutacji, bo wcześniej powodowało ono odejścia najlepszych pracowników i brak napływu młodych osób. Około jedna trzecia oszczędności ma pochodzić z większej wydajności, a pozostałe dwie trzecie wymagają decyzji, czego państwo przestanie robić. Podział cięć między instytucje rząd przedstawi wiosną 2027 roku.

Co z tego wynika dla Polski

Holandia jest kolejnym krajem UE, który łączy plany wobec administracji z AI, choć w odmienny sposób niż Szwecja, gdzie rząd ograniczył urzędnikom dostęp do publicznych czatbotów i postawił na Copilota. Polski rząd nie ogłosił dotąd programu redukcji etatów uzasadnianego automatyzacją. W naszej ocenie holenderski dokument jest cenny przede wszystkim jako opis ryzyk, bo jego autor otwarcie przyznaje, że wcześniejsza cyfryzacja nie zmniejszyła zatrudnienia.

Dla polskich instytucji publicznych i firm wdrażających AI wniosek jest praktyczny. Cel oszczędnościowy warto łączyć z mierzalnym planem, które zadania przejmie automatyzacja i jakie procesy trzeba przy tym przebudować. Holandia ogłosiła najpierw kwotę cięć, a szczegółowy plan użycia AI przedstawi kilka miesięcy później.