Levent Alpöge, matematyk zatrudniony w Anthropic, ogłosił 20 listopada 2026 roku, że wspólnie z modelem Claude udowodnił hipotezę Riemanna, jeden z siedmiu problemów milenijnych z nagrodą 1 mln USD. Według czterostronicowej notatki na jego stronie ta sama metoda rozstrzyga także uogólnioną hipotezę Riemanna. Autor nie opublikował klasycznej pracy naukowej, tylko pełny zapis dowodu w asystencie dowodzenia Lean. Na razie to deklaracja jednego badacza. Żaden niezależny matematyk nie potwierdził poprawności wyniku, a Anthropic go nie skomentował.
Co ogłosił Levent Alpöge
Alpöge opublikował notatkę zatytułowaną „Remark” na swojej stronie internetowej. Pisze w niej, że wierzy, iż wspólnie z Claude odkrył dowód hipotezy Riemanna. Dodaje, że metoda łatwo rozciąga się na uogólnioną hipotezę Riemanna, a z czasem obejmie także rozszerzoną wersję problemu. Według notatki argumenty zostały w całości sformalizowane bez dodatkowych założeń.
Autor nie wydał tradycyjnego artykułu. Tłumaczy, że dowód jest na razie bardzo długi, a publikowanie ogromnego, nieczytelnego dokumentu uznał za niewłaściwe. Dlatego udostępnił wyłącznie kod w Lean i zapowiedział, że postara się zrozumieć argument, uprościć go i opisać w zwykłej formie. W przypisie zaznacza, że robocze materiały wygenerowane w trakcie prac przekroczyły 250 tys. stron.
Alpöge jest członkiem Society of Fellows na Uniwersytecie Harvarda i ma na koncie m.in. pracę o dziesiątym problemie Hilberta dla ciał liczbowych. Według Scientific American wcześniej zwrócił uwagę opublikowanym w lipcu rozwiązaniem hipotezy jakobianowej, które przygotował z Claude.
Jaką rolę w dowodzie odegrał Claude
Notatka przypisuje modelowi Anthropic decydujący wkład na ostatnim etapie. Alpöge pisze, że to on poprowadził pracę w stronę właściwego układu, ale potem Claude go wyprzedził. Jako przykład podaje jeden pomysł. Dowód jest dalekim potomkiem metody Stepanowa, którą udowodniono odpowiednik hipotezy Riemanna dla ciał funkcyjnych, czyli struktur zbudowanych z wielomianów nad skończonymi ciałami.
Ta metoda wymaga krotności zer, czyli czegoś w rodzaju różniczkowania, którego brakuje w świecie liczb całkowitych. Według notatki Claude zaproponował, aby krotność zastąpić łańcuchem podniesień theta, czyli przenoszenia form automorficznych między grupami symetrii. Dla sumy o długości X łańcuch miałby mieć długość pierwiastka z X. Autor zastrzega, że sam słabo zna formy automorficzne na grupach wyższego rzędu, więc w tej części opierał się na modelu.
- 6 października 2026 - pierwszy krok, wyznacznik w duchu metody Stepanowa,
- 20 października - przejście do sumy z funkcją von Mangoldta, która opisuje rozkład liczb pierwszych,
- niedziela 15 listopada późnym wieczorem - według notatki autor napisał do Dario Amodeia, szefa Anthropic, z pytaniem o możliwość ogłoszenia,
- 16 listopada - ostatni krok osi czasu, obejmujący uogólnioną hipotezę Riemanna,
- 20 listopada - publikacja notatki i archiwum Lean na stronie alpo.ge.
Dlaczego hipoteza Riemanna ma takie znaczenie
Bernhard Riemann sformułował hipotezę w 1859 roku. Dotyczy ona zer funkcji dzeta, które decydują o tym, jak rozmieszczone są liczby pierwsze. Hipoteza mówi, że wszystkie nietrywialne zera leżą na jednej prostej w płaszczyźnie zespolonej. Gdyby to była prawda, liczby pierwsze byłyby rozłożone tak regularnie, jak to tylko możliwe.
Tysiące twierdzeń w teorii liczb udowodniono przy założeniu, że hipoteza jest prawdziwa. Dowód jej uogólnionej wersji automatycznie potwierdziłby wiele z tych wyników. Hector Pasten z Papieskiego Uniwersytetu Katolickiego Chile porównał w rozmowie ze Scientific American taki wynik do kamienia z Rosetty, który łączy dotąd luźno powiązane działy matematyki. Hipoteza nie ma bezpośrednich zastosowań w szyfrowaniu, więc ewentualny dowód nie zagraża bezpieczeństwu bankowości ani internetu.
Jak sprawdza się dowód w Lean
Lean to język programowania i asystent dowodzenia, w którym komputer weryfikuje każdy krok rozumowania. Halucynacja modelu nie przejdzie takiej kontroli, dlatego kompletny dowód w Lean, oparty tylko na standardowych aksjomatach, byłby bardzo mocnym argumentem. Program sprawdza jednak zgodność z zapisanymi definicjami, a nie to, czy definicje oddają klasyczne twierdzenie.
Z tego powodu weryfikacja wymaga pracy ludzi. Specjaliści muszą zbudować archiwum, upewnić się, że w kodzie nie ma luk ani ukrytych założeń, i porównać końcowe twierdzenie z treścią hipotezy. Według OfficeChai notatka nie podaje rozmiaru formalizacji, instrukcji budowania ani listy użytych aksjomatów. W sierpniu Anthropic przy wcześniejszym wyniku Claude udostępnił kod w osobnym repozytorium i opisał sposób jego sprawdzenia.
Ograniczenia i informacje niepotwierdzone
Na dzień publikacji tego tekstu nikt spoza otoczenia autora nie potwierdził, że archiwum się kompiluje i że dowodzi właściwego twierdzenia. Anthropic nie skomentował ogłoszenia w rozmowie z The Verge. W sierpniu firma opisała, jak niewydana wersja Claude podniosła dolne oszacowanie odsetka zer funkcji dzeta leżących na prostej krytycznej z 41,6 do 67,2 proc. Zaznaczyła wtedy, że nie spodziewa się, aby ta technika doprowadziła do pełnego dowodu.
Kontekst giełdowy budzi pytania, które autor sam porusza. Notatka wspomina o ograniczeniu, którego trzeba było przestrzegać przy terminie ogłoszenia, a według The Verge Alpöge wstrzymał je do czasu debiutu Anthropic na giełdzie. Autor pisze, że cyniczne odczytanie tej zbieżności jest fałszywe. Clay Mathematics Institute wymaga z kolei publikacji w uznanym miejscu i co najmniej dwóch lat powszechnej akceptacji, zanim rozważy przyznanie nagrody.
W tym roku podobne ogłoszenia spotkały się z różnym przyjęciem. Dowód OpenAI dla równań Naviera-Stokesa uznaje się za wiarygodny, ale wywołał spór o źródło metody. Matematycy, w tym Tristan Buckmaster, wskazywali, że model szedł drogą, nad którą pracował właśnie z Alpöge. W naszej ocenie do czasu niezależnej weryfikacji ogłoszenie należy traktować jako poważną, ale niepotwierdzoną deklarację.
Co to oznacza dla matematyki i użytkowników AI
Jeśli dowód się obroni, będzie to najmocniejszy dotąd przykład pracy matematyka z modelem językowym. Modele nie zastąpią przy tym ekspertów, bo bez specjalisty, który wskazał kierunek i ocenił wyniki, praca nie przyniosłaby efektu. Wynik pokaże też, że formalna weryfikacja w Lean staje się standardem przy ogłaszaniu dużych rezultatów uzyskanych z pomocą AI.
Dla polskich badaczy i studentów to argument za nauką Lean i biblioteki Mathlib, które są darmowe i otwarte. Zespoły z teorii liczb mogą samodzielnie pobrać archiwum i włączyć się w weryfikację. Firmy korzystające z Claude nie zyskują na razie nowej funkcji, bo autor nie podał, z której wersji modelu korzystał.
Źródła i data sprawdzenia
- RemarkLevent Alpöge (alpo.ge), publikacja: 2026-11-20, sprawdzono: 2026-11-20
- Learning more about Claude's mathematical capabilitiesAnthropic, publikacja: 2026-08-10, sprawdzono: 2026-11-20
- Anthropic mathematician claims to have solved prestigious Millennium Prize problem with ClaudeThe Verge, publikacja: 2026-11-20, sprawdzono: 2026-11-20
- Anthropic mathematician claims to prove Riemann hypothesis, most famous problem in all of mathScientific American, publikacja: 2026-11-20, sprawdzono: 2026-11-20
- Claimed Riemann Hypothesis Proof Made With Claude Appears On Anthropic Mathematician Levent Alpöge's WebsiteOfficeChai, publikacja: 2026-11-20, sprawdzono: 2026-11-20
- Rules for the Millennium Prize ProblemsClay Mathematics Institute, publikacja: 2022-03-08, sprawdzono: 2026-11-20
Artykuł ma charakter informacyjny. Przy decyzjach prawnych, finansowych lub organizacyjnych warto zweryfikować wnioski w odniesieniu do konkretnej sytuacji.



