Anthropic pokazał Kongresowi projekt ustawy o bezpieczeństwie AI

Co zawiera projekt Anthropic według Politico

Politico opisało projekt 16 października 2026 roku na podstawie dokumentu i rozmów z trzema osobami, które znają sprawę. Tekst ustawy nie jest publiczny, a Anthropic go nie opublikował. Szczegóły pochodzą więc z relacji Politico oraz serwisów, które je powtórzyły, m.in. Interesting Engineering i Investing.com. Nie wiadomo, którym parlamentarzystom pokazano dokument.

Zgodnie z doniesieniami rząd federalny mógłby interweniować tylko wtedy, gdy model stwarza przewidywalne i bezpośrednie ryzyko. Musi ono dotyczyć śmierci lub poważnych obrażeń ponad 50 osób albo szkód powyżej 1 mld USD. Liczy się wyłącznie ryzyko związane z bronią biologiczną, cyberatakami albo obchodzeniem przez model zabezpieczeń nałożonych przez jego twórców. Inne szkody, np. dezinformacja czy dyskryminacja, nie mieszczą się w tej procedurze.

Projekt przewiduje też obowiązki dla firm. Według Interesting Engineering twórcy modeli mieliby przyjąć ramy bezpieczeństwa, publikować raporty przejrzystości dla nowych modeli, chronić sygnalistów i zgłaszać poważne incydenty do Departamentu Handlu.

Jak miałoby działać wstrzymanie modelu

Procedura ma kilka etapów i żaden urząd nie mógłby zatrzymać modelu samodzielnie. Ewaluator, który znajdzie ryzyko spełniające kryteria, ma o nim powiadomić Departament Handlu. Dopiero departament decyduje, czy wystąpić do sądu.

1. Niezależni ewaluatorzy rejestrują się w Departamencie Handlu i okresowo badają firmy oraz ich najbardziej zaawansowane modele.
2. Firmy mogą płacić ewaluatorom, ale wynagrodzenie nie może zależeć od wyniku oceny.
3. Ewaluator ma 72 godziny od zakończenia oceny na zgłoszenie bezpośredniego ryzyka do Departamentu Handlu.
4. Departament może wnieść o zawieszenie udostępnienia lub używania modelu. Rozstrzyga wyłącznie sędzia Sądu Okręgowego USA dla Dystryktu Kolumbii.
5. Inne agencje i urzędnicy federalni nie mogą samodzielnie wstrzymać rozwoju, wdrożenia ani wewnętrznego użycia modelu.

Skąd się wziął projekt i jak ma się do Advanced AI Framework

Anthropic opublikował w czerwcu 2026 roku dokument Advanced AI Framework z propozycjami dla rządów. Obowiązki miały objąć firmy trenujące modele z użyciem ponad 10 do potęgi 25 operacji zmiennoprzecinkowych (FLOP), które mają ponad 500 mln USD rocznych przychodów z AI albo wydają ponad 1 mld USD rocznie na badania nad AI. Framework wymienia cztery kategorie ryzyka. Obok broni biologicznej, cyberataków i utraty kontroli jest tam też zautomatyzowane prowadzenie badań i rozwoju.

W czerwcowym dokumencie Anthropic proponował raporty o ryzyku co najmniej co sześć miesięcy, zgłaszanie poważnych incydentów w ciągu 15 dni i niezależną ocenę w ciągu sześciu miesięcy od wejścia przepisów. Opisywał kilka wariantów blokowania niebezpiecznych modeli i zalecał zabezpieczenia przed nadużyciem władzy, m.in. wymóg drogi sądowej. Sam framework nie wskazywał progów 50 ofiar ani 1 mld USD. Pojawiły się one dopiero w projekcie opisanym przez Politico.

Framework zastrzegał też, że Kongres nie powinien uchylać prawa stanowego, dopóki nie przyjmie federalnego systemu co najmniej tak rygorystycznego jak propozycje Anthropic. Według Interesting Engineering projekt uchylałby stanowe wymogi dotyczące publicznego ujawniania ryzyka, niezależnych ocen i zgłaszania incydentów.

Spór w Kongresie i zarzuty krytyków

Projekt trafia do Kongresu, w którym toczy się kilka równoległych prac. W lipcu 2026 roku Punchbowl News informował, że senatorowie John Thune, Ted Cruz i Amy Klobuchar byli blisko porozumienia w sprawie ustawy o ryzyku zaawansowanej AI. Według tych doniesień Anthropic sprzeciwiał się wtedy m.in. stałemu prawu Departamentu Handlu do wydawania nakazów, a prace komisji przesunięto. W Izbie Reprezentantów leży FRONTIER Act Lori Trahan i Jaya Obernolte'a, a senator Maria Cantwell i część organizacji zajmujących się bezpieczeństwem AI chcą mocniejszego nadzoru.

Najwięcej uwagi przyciągają progi. Tom's Hardware podkreśla, że tak skonstruowana ustawa czyni Departament Handlu jedynym organem zdolnym zatrzymać model, a interwencja wchodziłaby w grę dopiero przy bardzo poważnych zagrożeniach. Wyłączenie innych agencji oznaczałoby, że np. FTC czy regulatorzy sektorowi nie mogliby samodzielnie wstrzymać systemu.

W naszej ocenie projekt przesuwa ciężar z uznania urzędników na procedurę sądową i ocenę zewnętrznych ewaluatorów. To ogranicza ryzyko arbitralnych decyzji, ale wąski zakres zagrożeń i wysokie progi oznaczają, że większość dotychczas opisywanych szkód związanych z AI nie uruchomiłaby tej procedury. Według Investing.com ani Anthropic, ani Departament Handlu nie odpowiedziały od razu na prośbę o komentarz.

Anthropic zapowiada poprawki po krytyce

Anthropic przyznał, że część projektu wymaga zmian. Anthony Cimino, który kieruje w firmie relacjami z rządem federalnym, napisał 18 października 2026 roku w serwisie X, że sformułowania dotyczące uchylania prawa stanowego były niewystarczająco precyzyjne i zostaną przepisane. Według The Next Web firma może też ponownie przeanalizować progi ryzyka i zapowiada osobne propozycje dotyczące niezależnych ewaluatorów oraz zapobiegania tzw. evaluator shopping, czyli wybieraniu przez firmy najmniej wymagającego audytora.

Krytyka przyszła z dwóch stron. Shakeel Hashim z serwisu Transformer napisał 19 października, że projekt jest słabszy od ponadpartyjnego FRONTIER Act. Wskazał, że nie ustala standardów ani licencji dla ewaluatorów, którzy mogą sami potwierdzać swoje kwalifikacje, a sąd ma ważyć szkody wynikające z zablokowania modelu, ale nie szkody wynikające z braku blokady. Charlie Bullock z organizacji LawAI ostrzegał, że bez licencji audytorzy będą konkurować łagodnością kontroli. Według Transformera projekt zabraniałby też stanowym parlamentom i sądom wstrzymywania modeli z powodu ryzyka katastrofalnego, co dotyczy m.in. kalifornijskiej ustawy SB 53 i nowojorskiej RAISE.

Kalifornijski senator stanowy Scott Wiener, autor tamtejszych przepisów o AI, ocenił według The Next Web, że propozycja nie chroni wystarczająco zdrowia i bezpieczeństwa publicznego. Z przeciwnej strony David Sacks, były doradca Białego Domu ds. AI, krytykował zbyt niski próg wielkości modelu, który jego zdaniem objąłby większość firm z Doliny Krzemowej. Anthropic nie opublikował poprawionej wersji projektu, więc nie wiadomo, jak zmienią się zapisy.

Co to oznacza dla Polski i Unii Europejskiej

Projekt dotyczy wyłącznie prawa USA i nie zmienia obowiązków firm w Polsce. W UE modele ogólnego przeznaczenia z ryzykiem systemowym podlegają AI Act, który działa inaczej. Obowiązki dostawców nadzoruje Urząd ds. AI przy Komisji Europejskiej, a próg domniemania ryzyka systemowego to także 10 do potęgi 25 FLOP, czyli ten sam rząd wielkości co we frameworku Anthropic.

Ewentualna ustawa w USA wpłynęłaby jednak na firmy, z których modeli korzystają polskie przedsiębiorstwa. Raporty przejrzystości, karty systemowe i wyniki niezależnych ocen mogłyby stać się nowym źródłem informacji przy ocenie dostawców. Na razie to propozycja jednej firmy, której Kongres nie rozpatrywał, a jej ostateczny kształt jest nieznany.