AI Biosecurity Lab. Brytyjskie laboratorium z OpenAI i Anthropic

Czym będzie AI Biosecurity Lab

AI Biosecurity Lab powstaje w ramach National AI Biosecurity Initiative, czyli krajowego programu łączącego brytyjskie instytucje zajmujące się zdrowiem publicznym, zdrowiem zwierząt i obronnością. Komunikat opublikował Cabinet Office, urząd koordynujący prace rządu. Laboratorium ma zbudować praktyczne narzędzia, które pomogą Wielkiej Brytanii rozumieć zagrożenia biologiczne, zapobiegać im, wykrywać je i na nie reagować.

Rząd uzasadnia projekt dwoma zjawiskami. Modele AI przyspieszają badania nad chorobami i pomagają w odkrywaniu nowych leków. Te same coraz bardziej zaawansowane systemy mogą jednak obniżać barierę dla szkodliwych działań w biologii. AIBL ma więc wykorzystywać AI do obrony, w tym przed ryzykami, które sama AI tworzy.

Organizacja będzie niezależna i będzie działać jako non profit. Rząd porównuje ją do AI Security Institute (AISI), państwowego zespołu, który od 2023 roku testuje najbardziej zaawansowane modele pod kątem zagrożeń. AIBL ma przyciągać specjalistów z firm AI i uczelni oraz działać z szybkością firmy technologicznej, a nie urzędu. Wspierać go będzie komitet doradczy złożony z naukowców, przedstawicieli przemysłu i organizacji pozarządowych. Jego skład rząd poda później.

Kto finansuje laboratorium i ile to kosztuje

Większość zadeklarowanej kwoty nie trafi do laboratorium w gotówce. Zobowiązania OpenAI i Anthropic mają postać kredytów na korzystanie z modeli, mocy obliczeniowej oraz dostępu do wersji modeli, których firmy nie udostępniają szeroko. Zestawienie poniżej opiera się na komunikacie rządu z 24 października 2026 roku. Kwoty w złotych przeliczyliśmy po średnim kursie NBP z 23 października 2026 roku (tabela 207/A/NBP/2026), 1 GBP = 5,2498 zł.

• Rząd Wielkiej Brytanii przekaże 100 mln GBP, czyli ok. 525 mln zł.
• OpenAI przekaże 100 mln GBP (ok. 525 mln zł) w mocy obliczeniowej i kredytach na modele oraz zaufany dostęp do swoich najbardziej zaawansowanych modeli przez program Rosalind Biodefense.
• Anthropic przekaże do 100 mln GBP (do ok. 525 mln zł) w kredytach na modele, z zaufanym dostępem do modeli i dedykowanym wsparciem technicznym.
• Google DeepMind nie podał kwoty. Jego naukowcy i specjaliści od biobezpieczeństwa mają współpracować przy badaniach, a firma rozważa dostęp do modeli Gemini i specjalistycznych modeli naukowych.
• Basecamp Research, brytyjska firma budująca modele AI dla biologii, udostępni swoje modele i wiedzę ekspercką, również bez podanej kwoty.

Co laboratorium ma robić w pierwszej kolejności

Na początku AIBL skupi się na dwóch zadaniach. Pierwsze to wcześniejsze wykrywanie nowych zagrożeń biologicznych, na przykład ognisk chorób. Drugie to skrócenie czasu potrzebnego na opracowanie i przetestowanie szczepionek, leków i innych środków medycznych. Rząd nie podał harmonogramu, liczby pracowników ani siedziby laboratorium.

Laboratorium ma współpracować z trzema agencjami. UK Health Security Agency (UKHSA) odpowiada za zdrowie publiczne i reagowanie na epidemie. Animal and Plant Health Agency (APHA) zajmuje się chorobami zwierząt i roślin, a Defence Science and Technology Laboratory (Dstl) to wojskowe laboratorium badawcze. AIBL będzie też współpracować z regulatorem leków MHRA, między innymi przy przygotowaniu przepisów dla leków zaprojektowanych z pomocą AI.

Minister ds. AI Kanishka Narayan powiedział BBC, że AIBL będzie „major new global institution”, czyli dużą nową instytucją o zasięgu światowym. Rząd chce, by w przyszłości laboratorium finansowali także filantropi.

Szerszy pakiet bezpieczeństwa AI w budżecie

Według BBC laboratorium jest częścią większego pakietu, który rząd ma przedstawić w budżecie zapowiedzianym na środę. AI Security Institute ma dostać dodatkowe 120 mln GBP, czyli ok. 630 mln zł. Kolejne 60 mln GBP trafi do projektu National Cyber Shield, który ma wzmacniać cyberobronę z pomocą agentów AI. Na centrum NERV, które ma wyszukiwać podatności w infrastrukturze krytycznej, rząd przeznaczy 70 mln GBP.

Zapowiedź zbiegła się z reakcją na lukę PHP2Shell w języku PHP, wykrytą z pomocą narzędzi AI. Brytyjski rząd przyznał, że zapobiegawczo wyłączył część stron. BBC zaznacza, że do tej pory nie odnotowano udanych ataków z jej wykorzystaniem. Kwoty dla AISI, Cyber Shield i NERV pochodzą z relacji BBC i nie znalazły się w komunikacie o AIBL, dlatego traktujemy je jako zapowiedź budżetową do potwierdzenia w dokumentach budżetu.

Ograniczenia i otwarte pytania

Wartość wkładu firm AI trudno porównać z gotówką z budżetu. Kredyty na modele mają cenę katalogową ustalaną przez samych dostawców, a zapis „do 100 mln GBP” u Anthropic oznacza górną granicę, nie gwarantowaną kwotę. Komunikat nie wyjaśnia, w jakim czasie kredyty zostaną wykorzystane ani co stanie się po ich wyczerpaniu.

Otwarta pozostaje też kwestia niezależności. Laboratorium ma oceniać ryzyka związane z AI, a jednocześnie korzystać z kredytów i modeli firm, których produkty mogą te ryzyka zwiększać. Rząd zapowiada naukowy komitet doradczy, ale nie opisał zasad zarządzania konfliktem interesów ani publikacji wyników. W naszej ocenie od tych zasad zależy, czy AIBL będzie wiarygodnym punktem odniesienia także poza Wielką Brytanią.

Co to oznacza dla Polski i UE

Wielka Brytania jest poza UE, więc AIBL nie wpływa bezpośrednio na polskie instytucje ani na obowiązki z AI Act. Unijne przepisy podchodzą do tego samego problemu inaczej. Dostawcy modeli ogólnego przeznaczenia z ryzykiem systemowym muszą oceniać i ograniczać ryzyka, a unijny kodeks praktyk dla takich modeli wymienia wśród nich zagrożenia chemiczne, biologiczne, radiologiczne i jądrowe. Obowiązek spoczywa na producentach modeli, a nie na państwowym laboratorium.

Polska nie ma wyspecjalizowanej instytucji, która łączyłaby AI z biobezpieczeństwem. Najbliższym przykładem współpracy państwa z firmą AI w sprawach bezpieczeństwa jest porozumienie NASK z OpenAI z 23 października 2026 roku. Dla polskich ośrodków badawczych i firm biotechnologicznych AIBL może być potencjalnym partnerem, bo rząd zapowiada współpracę międzynarodową. Szczegółów naboru partnerów jeszcze nie ma.