Szef KAS: AI pisze coraz więcej skarg w egzekucji

Co powiedział szef KAS o pismach pisanych przez AI

Marcin Łoboda opisał zjawisko w wywiadzie dla Polskiej Agencji Prasowej, w którym przedstawił plany cyfryzacji administracji skarbowej. Według niego pełnomocnicy podatników składają liczne zażalenia na niektóre postanowienia, na razie dość proste. Szef KAS ocenił, że widać, iż pisma procesowe pisze sztuczna inteligencja, a w efekcie coraz częściej zaskarżane są czynności egzekucyjne.

Trend ma trwać od około roku do półtora roku, czyli od momentu, gdy narzędzia AI zaczęły powszechnie przygotowywać pisma prawne. Łoboda przedstawił to jako jeden z powodów, dla których administracja musi sama korzystać z AI. Skoro podatnicy i ich pełnomocnicy już po nią sięgają, urząd nie obsłuży rosnącej liczby pism bez podobnych narzędzi.

Dlaczego zażalenia dotyczą głównie egzekucji

Egzekucja administracyjna to etap, na którym urząd skarbowy przymusowo ściąga zaległość, na przykład zajmując rachunek bankowy, wynagrodzenie lub ruchomości. Na wiele postanowień wydawanych w tym postępowaniu przysługuje zażalenie, a na czynności egzekucyjne skarga. Takie pisma są stosunkowo krótkie i opierają się na powtarzalnych zarzutach, więc łatwo je przygotować z pomocą czatu AI.

Dla urzędu każde pismo oznacza obowiązek rozpatrzenia w terminie i wydania rozstrzygnięcia. Wzrost liczby zażaleń przekłada się więc bezpośrednio na obciążenie pracowników egzekucji, nawet jeśli część z nich jest bezzasadna. W naszej ocenie to pierwszy tak wyraźny sygnał z polskiej administracji, że generatywna AI zwiększa liczbę spraw trafiających do urzędników, zanim jeszcze urzędy same zaczęły z niej szeroko korzystać.

Jak KAS chce używać sztucznej inteligencji

Plan resortu obejmuje kilka obszarów. Część z nich ma konkretne terminy, inne są na razie zapowiedziami bez harmonogramu.

• Analiza zdjęć RTG od 1 stycznia 2027 roku: algorytmy mają wyłapywać anomalie w prześwietlanych pojazdach i przyspieszać typowanie ciężarówek do szczegółowej kontroli pod kątem przemytu papierosów i narkotyków.
• Obsługa pism: własne moduły AI mają pomagać pracownikom odpowiadać na rosnącą liczbę zażaleń bez zwiększania zatrudnienia.
• Cyberbezpieczeństwo: według szefa KAS ataki z użyciem AI są tak częste, że skuteczna obrona wymaga tej samej technologii, bo człowiek reaguje zbyt wolno.
• Polityka wykorzystania AI w ministerstwie: dokument został właśnie podpisany. Zakłada trenowanie modeli wyłącznie na zasobach resortu, co ma ograniczyć ryzyko wycieku danych i zmyślonych przepisów lub wyroków.

Jednolity System Podatkowy i nowe e-usługi

Największym projektem informatycznym ma być Jednolity System Podatkowy. Przez lata działy odpowiedzialne za egzekucję, obsługę podatnika i analitykę rozwijały osobne aplikacje, niepołączone ze sobą. Nowa platforma ma według Łobody stać się wspólnym środowiskiem pracy dla całej administracji skarbowej, z dostępem do zintegrowanych danych o podatniku. Szef KAS nie podał terminu ani kosztu wdrożenia.

W wywiadzie pojawiły się też plany dla przedsiębiorców. Resort pracuje nad państwową aplikacją mobilną, która ma działać jak kasa online dla małych firm i wysyłać paragon prosto na telefon klienta. Małe firmy mają też dobrowolnie prowadzić księgi na serwerach Ministerstwa Finansów, z deklaracjami VAT wstępnie wypełnianymi na podstawie danych z KSeF i e-kas. Portal e-Licytacje zgłosił dotąd ponad 1800 licytacji, z których 503 zakończyły się sprzedażą.

Czego nie wiadomo

Szef KAS nie podał liczb. Nie wiadomo, ile zażaleń wpływa obecnie, o ile wzrosła ich liczba i ile z nich organy uznały za zasadne. Ocena, że pisma przygotowała AI, opiera się na obserwacji urzędników, a nie na badaniu. Nie da się też stwierdzić, czy wzrost wynika wyłącznie z AI, czy także z wyższej liczby postępowań egzekucyjnych.

Niejasne jest również, jak ma działać obsługa pism przez AI po stronie urzędu. Rozstrzygnięcie w sprawie egzekucyjnej to decyzja organu, za którą odpowiada konkretny pracownik. Ministerstwo nie opisało, czy model będzie przygotowywał projekty odpowiedzi, klasyfikował pisma, czy tylko wyszukiwał podobne sprawy.

Co to oznacza dla podatników i pełnomocników

Korzystanie z AI przy pisaniu pism do urzędu jest legalne, ale odpowiedzialność za treść ponosi osoba, która je podpisuje. Modele językowe potrafią powoływać nieistniejące przepisy lub orzeczenia albo mylić procedurę egzekucyjną z podatkową. Pismo z błędną podstawą prawną lub po terminie nie pomoże, a może opóźnić rozwiązanie sprawy.

Przed wysłaniem pisma przygotowanego z pomocą AI warto sprawdzić w ISAP każdy przywołany przepis, upewnić się, czego dotyczy zaskarżane postanowienie, i pilnować terminu wskazanego w pouczeniu. W sprawach o większej wartości lepiej skonsultować się z doradcą podatkowym lub adwokatem. To ogólne wskazówki, a nie porada prawna w konkretnej sprawie.