Program DARPA IMR. AI ma szukać słabości rynków

Czym jest program Intrinsic Market Resilience

IMR to program badawczy Defense Advanced Research Projects Agency, kierowany przez Matthew Wildinga. DARPA wychodzi z założenia, że przeniesienie handlu z parkietów do sieci elektronicznych dało szybkość, przejrzystość i wydajność, ale otworzyło też nowe powierzchnie ataku. Rynkami można według agencji manipulować w sposób, którego ich projektanci nie przewidzieli.

W naszym odczytaniu słabość nie musi tu oznaczać błędu w oprogramowaniu. Może nią być sam projekt reguł, który pozwala działaniem formalnie zgodnym z zasadami wywołać skutek szkodliwy dla całego rynku. Wskazuje na to nazwa programu, bo angielskie intrinsic oznacza odporność wbudowaną w sam rynek.

Jak AI ma znajdować słabości rynków

Opis programu zakłada połączenie automatyzacji opartej na dużych modelach językowych z rygorystycznym modelowaniem i analizą. Model językowy może pomóc przełożyć opis rynku na postać nadającą się do analizy, a sprawdzanie jej własności ma się odbywać metodami, których wyniki da się zweryfikować. To nasza interpretacja opisu programu, bo publiczna strona nie podaje szczegółów architektury.

• Automatyczne modelowanie projektów rynków.
• Wykrywanie ukrytych słabości w tych modelach.
• Proponowanie poprawek i analizowanie ich skutków na modelach.

Terminy programu i etap naboru

Program jest na etapie wyboru wykonawców, więc nie ma jeszcze żadnego działającego narzędzia ani wyników. Publicznie dostępny harmonogram wygląda następująco.

• 11 sierpnia 2026 roku DARPA opublikowała zapowiedź przyszłego programu (DARPA-SN-26-110).
• 25 września 2026 roku opublikowano ogłoszenie o naborze (DARPA-PS-26-138).
• 1 października 2026 roku wyznaczono spotkanie informacyjne dla kandydatów (DARPA-SN-26-116).
• 22 października 2026 roku minął termin składania streszczeń.
• 7 grudnia 2026 roku mija termin składania propozycji.

Ryzyko podwójnego zastosowania i niewiadome

Największe pytanie dotyczy tego, kto skorzysta z mapy słabości. Narzędzie, które pokazuje obrońcom lukę w projekcie rynku, może ją pokazać także atakującym. Na to ryzyko zwracał uwagę w sierpniu serwis The Defense News, zaznaczając jednocześnie, że w publicznych dokumentach nie ma dowodów, aby Pentagon budował AI do manipulowania rynkami.

Opis DARPA ma charakter wyłącznie obronny, ale nie przesądza, jak będą udostępniane wyniki. Strona programu nie podaje budżetu, listy wykonawców ani informacji, czy operatorzy prywatnych rynków dostaną dostęp do narzędzi. Nie ma też danych, które pokazywałyby skuteczność takiego podejścia na prawdziwym rynku.

Znaczenie dla rynków w Polsce i UE

Program jest amerykański i nie wprowadza żadnych obowiązków dla firm z Europy. Unijne systemy obrotu mają już własne wymogi odporności cyfrowej, bo od 17 stycznia 2025 roku stosuje się do nich rozporządzenie DORA. Dotyczy ono jednak przede wszystkim technologii informacyjnych i zarządzania ryzykiem informatycznym.

W naszej ocenie IMR wskazuje inną lukę, czyli odporność samych reguł rynku. Na polskim rynku pytanie to dotyczy między innymi platform obrotu akcjami i energią oraz dostawców usług chmurowych. Ich operatorzy mogą je zadawać już teraz, także bez specjalistycznych narzędzi. Podobnie jak w badaniach nad wyszukiwaniem luk przez agentów AI, wartość takich metod zależy od niezależnej weryfikacji, a nie od samej zapowiedzi.